Menahem Pressler is als pianosolist zeer welbespraakt

Al bijna vijftig jaar is pianist Menahem Pressler (79) de drijvende kracht achter het Beaux Arts Trio. Die achtergrond maakt hem tot een onbetwiste eminence grise van de kamermuziek, en kamermuzikaal oplettend en fijngevoelig klonk zaterdagmiddag ook Presslers spel als solist in Mozarts Pianoconcert nr.17 (KV 453) door het Radio Kamerorkest onder leiding van Philippe Herreweghe.

Menahem Pressler musiceert in de eerste plaats opvallend `talig' en welbespraakt, en was daardoor ook als solist opmerkelijk communicatief. Als in een dialoog wisselde hij frases uit met het Radio Kamerorkest, fronsend bij sombere motieven, de wenkbrauwen geheven bij elke open muzikale vraag. In de muzikale tweespraak klonk Presslers spel steeds gezaghebbend maar nooit dominant, met een muzikale grondhouding die eerder wakker fantasievol bleek dan dromerig en intuïtief.

In het vrolijke laatste deel - Mozarts spreeuw kon het nazingen en thematisch vertoont het inderdaad verwantschap met de aria Der Vogelfänger bin ich ja uit Die Zauberflöte - realiseerde Pressler een robuust roffelende inzet van het slotmotief en deed zo verlangen naar veel meer. Het Matinee-publiek dacht er net zo over, en – ongebruikelijk maar typerend autonoom – speelde Pressler voor de pauze toen ook nog Chopins Nocturne in cis (op. posth.).

Presslers solobijdrage was ingebed tussen een vooral metrisch meeslepende uitvoering van het Basle Concerto van Stravinsky en Beethovens Zevende symfonie, waarin Herreweghe Beethoven belichtte als een rebels revolutionair en minder als een groots gebarende geweldenaar.

Die aanpak leidde tot veel verassingen, waarbij Herreweghe zich met frivole bekken- en armgebaren opnieuw een meester betoonde in het subtiel opbouwen van de spanning en het langzaam tot bloei laten komen van de klank. Het Radio Kamerorkest realiseerde een mooie, nergens te zwelgende melancholie in het relatief snel gespeelde tweede deel en maakte ook in de slotdelen indruk met een heldere, open klank en strakke invulling van de ritmiek.

Komend voorjaar eert het Amsterdamse Concertgebouw Menahem Pressler met een eigen concertweekend. Opvallend genoeg zonder medewerking van het Beaux Arts Trio is hij dan vijf maal te beluisteren als docent, solist en kamermusicus. Herreweghe is al eerder terug. Opnieuw in de Matinee op de Vrije Zaterdag leidt hij in januari koor en orkest van zijn eigen Collegium Vocale Gent in een uitvoering van Monteverdi's Maria-vespers.

Concert: Radio Kamerorkest o.l.v. Philippe Herreweghe m.m.v. Menahem Pressler (piano). Programma met werken van Mozart, Stravinsky en Beethoven. Gehoord: 5/10 Concertgebouw, Amsterdam. Radio 4: 8/10 20.30 uur.

    • Mischa Spel