`Lula' loopt zege in eerste ronde net mis

Het is de voormalige vakbondsleider Luiz Inácio `Lula' da Silva (56) gisteren niet gelukt de presidentsverkiezingen in Brazilië al in de eerst ronde te winnen.

Toen vandaag 103,7 miljoen stemmen – negentig procent van alle uitgebrachte stemmen – waren geteld stond de leider van de Braziliaanse Arbeiderspartij (PT) op 46,67 procent, net te weinig om in één keer te worden gekozen. Lula zal het op 27 oktober opnemen tegen de regeringskandidaat José Serra (60). De ex-minister van Gezondheid kwam met 23,59 procent van de stemmen als tweede uit de bus.

De twee overige kandidaten zijn nu uit de race. Beiden waren populisten die zich fel verzetten tegen het beleid van gehoorzaamheid aan het Internationaal Monetair Fonds (IMF) van de huidige president Fernando Henrique Cardoso. Hun stemmen zullen in de tweede ronde zeer waarschijnlijk naar de linkse Lula gaan. De meeste analisten waren het er gisteravond over eens dat Lula de gedoodverfde winnaar blijft.

De afgelopen acht jaar onder president Cardoso is de staatsschuld meer dan verdubbeld. Dit, gecombineerd met één van de hoogste rentepercentages ter wereld, drijft het grootste land van Latijns-Amerika naar de economische afgrond. De angst voor een `linkse' verkiezingsuitslag zorgde de afgelopen maanden bovendien voor een grote kapitaalvlucht en een harde speculatieve aanval op de Braziliaanse munt. Toch leek de kiezer zich hierdoor gisteren niet te laten intimideren, al krijgt Serra, de voorkeurskandidaat van de internationale geldmarkt, wel een tweede kans.

,,De tweede ronde zal veel scherper van toon worden'', voorspelde de Braziliaanse analist Paulo Kramer gisteren op tv Globo. `Lulaatje love and peace', noemde Lula zijn terughoudende campagne tot nu toe. De voormalige metaalarbeider vermeed harde aanvallen op zijn tegenstanders en herhaalde keer op keer dat hij de buitenlandse schuldverplichtingen van Brazilië zal nakomen.

Behalve voor het presidentschap stemden de Brazilianen gisteren ook voor een nieuw parlement, de helft van de senaat, voor nieuwe gouverneurs en deelstaatsparlementen. De uitslag hiervan leverde een gevarieerd beeld op. Geen enkele partij of coalitie behaalde een meerderheid in het parlement. Ook voor het gouverneurschap van de meeste deelstaten is er over drie weken een tweede ronde.

Ondanks een dreigement van de drugsbazen van Rio de verkiezingen te verstoren, verliep de stemming in de strandstad rustig. In Rio waren meer dan 50.000 politieagenten en militairen op de been gebracht. Wel werden de inwoners van een aantal sloppenwijken geïntimideerd, en hadden ze problemen de wijk uit te komen om te gaan stemmen. De grootste problemen ontstonden echter met het systeem van elektronische stemmen. In plaats van op papier stemden de kiezers met een soort pin-automaat. In een land waar nog geen twintig procent van de bevolking een bankrekening of ervaring met moderne technologie heeft, leidde dat soms tot lange wachttijden. In São Paulo sloten veel stembureau's daarom meer dan vijf uur te laat. Maar de opkomst was groter dan ooit: maar 17 procent van de kiezers bleef weg of stemde blanco.