Hoe ontstaat verloedering?

Het is altijd het makkelijkst: misstanden wijten aan het falen van de politiek. Het omgekeerde is al even makkelijk: van de politiek eisen dat die misstanden stoppen.

Een jaar of tien geleden besloot het toenmalige kabinet tot een van de minder in het oog springende verzelfstandigingsoperaties, met ook nog eens een moeilijke naam: de bruteringsoperatie. CDA-staatssecretaris Heerma kwam met de woningbouwcorporaties overeen dat zij in ruil voor een bruidsschat en een veel grotere zelfstandigheid voortaan geen subsidies meer zouden krijgen.

Het geld dat nodig was voor sociale woningbouw, zoals het opknappen van huurwoningen in naoorlogse wijken, zouden zij kunnen verdienen met de ontwikkeling van, bijvoorbeeld, duurdere koopwoningen. Ze mochten winst gaan maken op rendabeler onroerend goed, kortom. Vanavond is de documentaire Tovertunnel te zien waarin de verloedering van die naoorlogse wijken op het conto wordt geschreven van de bruteringsoperatie. Als voorbeeld is de Rotterdamse wijk Delfshaven genomen, inderdaad een van de ergste wijken in de stad.

We zien veel verkrotte huizen, sommige met een illegale gebruikersruimte voor verslaafden, hele straten met dichtgespijkerde woningen wachten op sloop. Om er nog wat van te maken, zijn in één zo'n straat de houten schotten voor de ramen beschilderd met de plaatjes van een memory-spel. Tamelijk zinloos, beaamt de man die ze installeert: hier parkeren één keer in de week mensen die naar de markt gaan met hun auto, verder lopen er alleen nog junks rond.

Er komen mensen aan het woord die in de wijk wonen, vaak al dertig jaar. Ze zijn gebleven, want de huren waren laag. Ze kunnen zich ook niet allemaal vinden in de aanpak waarvoor nu is gekozen: sloop en nieuwbouw, waar de huren hoger zijn dan ze gewend waren.

Het ziet er allemaal zó erg uit dat de uitleg van de man van de woningcorporatie nauwelijks uit de verf komt. Er is, zegt hij, inderdaad `een soort voorzichtigheid' ontstaan bij corporaties nu ze `zelfstandig ondernemer' zijn. Voor het opknappen van deze wijk betekende dat, schat hij, `een vertraging van drie à vier jaar'. De bruteringsoperatie is met andere woorden slechts een van de factoren die tot verloedering hebben geleid.

Nieuw Economisch Peil: Tovertunnel, RVU/Teleac/NOT, Ned.3, 20.00-20.30u.