Rupsje Nooitgenoeg

U heeft besloten uw huis te gaan verbouwen. De eerste stap die u zet, bestaat uit het opstellen van een lijstje met wensen. Vervolgens laat u een aannemer komen. U spreekt met hem uw plannen door, en vervolgens vraagt u hem een begroting te maken. Dat valt, althans wat de kosten betreft, altijd tegen, is mijn ervaring. Om toch binnen het beschikbare budget te blijven, zult u in allerlei posten moeten schrappen. De marmeren vloer in de keuken, nou, dat kunnen ook wel gewone tegels worden, een paar lichtpuntjes minder, schilderen kan nog wel een jaartje worden uitgesteld. Zo gaat dat met huizen verbouwen.

Maar bij opleidingen behoren we anders te werk te gaan. Daarbij dient als uitgangspunt te worden genomen de eisen die het werk aan de afgestudeerde stelt. Het geheel aan kennis en vaardigheden om het werk naar behoren te verrichten. Als u bijvoorbeeld te maken krijgt met een jonge net afgestudeerde arts moet u erop kunnen vertrouwen dat hij voor zijn taak is berekend. Mocht onverhoopt het tegendeel blijken, dan kan de opleiding zich er niet op beroepen, dat de financiering van de medicijnenstudie onvoldoende was om er een hele huisarts van te maken, en dat meer dan een halve huisarts er gezien de beperkte tijd en geld niet in zat. De maatschappelijke verantwoordelijkheid van de opleiding vereist hele en geen halve artsen.

In kringen van lerarenopleidingen is niet iedereen zich van deze maatschappelijke verantwoordelijkheid bewust. Met als gevolg dat het kan voorkomen dat uw kind les krijgt van een leraar die het behandelen van de breuken uitstelt, omdat hij dat onderdeel niet geheel onder de knie heeft. Of van een leraar voor wie de spelling nog vele raadselen kent. Of van een universitair opgeleide leraar Nederlands die van grammatica zo weinig kaas heeft gegeten dat hij niet bekwaam is daar les in te geven. Dat komt allemaal voor.

U begrijpt dat, als dit geldt voor een zo verantwoordelijk beroep als dat van leraar, hetzelfde geldt voor veel andere opleidingen. Zij gaan op dezelfde wijze te werk als u met uw verbouwing. Er is weliswaar een lijstje van wensen, maar de vraag in hoeverre die kunnen worden gerealiseerd laat men afhangen van het beschikbare budget: tijd en dus geld voor onderwijs, praktijk, stages, apparatuur, etc.

Hierdoor is er altijd strijd tussen Zoetermeer aan de ene en onderwijsinstellingen aan de andere kant. Zoetermeer weet dat opleidingen altijd zullen vragen om meer. Ook als ze genoeg hebben. Zo heb ik, op de vele plekken in de sector onderwijs waar ik heb gewerkt, nooit anders gehoord dan klagen, ook als daar evident geen enkele reden voor was.

Als gevolg van de heersende cultuur van Rupsje Nooitgenoeg is nooit duidelijk of de middelen die opleidingen krijgen om gekwalificeerde mensen af te leveren al dan niet toereikend zijn. Als de middelen echt ontoereikend zijn, zou je mogen verwachten dat een opleiding zou weigeren incompetente mensen af te leveren. Zoals de opleiders van huisartsen dat ongetwijfeld zouden doen, omdat ze zich daar op ethische gronden toe verplicht zouden voelen. Maar diezelfde ethische gronden gelden ook voor alle andere beroepsopleidingen, want, net zo min als u en ik mogen worden opgezadeld met een incompetente huisarts, mogen bedrijven worden opgezadeld met incompetente medewerkers op mbo- of hbo-niveau.

prick@nrc.nl

    • Leo Prick