Noodkreten vanuit een diep ravijn

Twee jonge mensen plegen zelfmoord in Noorwegen. Ze kenden elkaar via de usenet-nieuwsgroep alt.suicide.holiday. Filmmaker Walter Stokman (van de muziekdocumentaires Let Me Have It All, 1994 en Cant't U Hear Me Singing, 1997) zag het op de televisie en raakte nieuwsgierig. Nieuwsgierig naar de mensen en de verhalen achter de berichten, de noodkreten, de poëtische biografieën, de klinische afweging van methodes en middelen.

Alt.suicide.holiday, kortweg ash, omschrijft zichzelf als een pro-choice-groep, met andere woorden: er wordt vanuit gegaan dat de mensen die daar berichten posten accepteren dat zelfmoord een optie is. Dat klinkt heel nihilistisch. Want dit betekent dat alle opvattingen dat zelfmoord iets zondigs is, in religieuze of existentiële zin, daar zijn losgelaten. Maar filosofisch gezien heeft het ook iets bevrijdends. ,,Het is heel moeilijk om jezelf te doden'', zegt een van de geïnterviewden. ,,Al je instincten komen ertegen in opstand.''

Filmmaker en kijker vertrekken bij A.S.H. World Wide Suicide vanuit dezelfde nieuwsgierigheid. Wie zijn die mensen die gebonden worden door de noodzaak en de vastberadenheid om vanuit de eenzaamheid vanachter hun computer te communiceren met tientallen anderen (en gelezen te worden door wie weet hoevelen meer)?

A.S.H. werd tijdens het afgelopen Nederlands Film Festival bekroond met een Gouden Kalf voor Beste Korte Documentaire en een van de redenen die de jury daarvoor aangaf was z'n oprechtheid. En inderdaad, het woord oprecht is pas een van de eerste woorden om mee aan te duiden op wat voor integere, doordachte en doorleefde manier deze film is gemaakt. Elke sensatiegerichte fascinatie die je voor het onderwerp zou kunnen hebben wordt weggeblazen door de wind boven de Noorse bergen, waar je ziet hoe diep die ravijnen zijn. Stokman en zijn cameraman Jacko van 't Hof filmden veel landschappen. Mooi in de ondergaande zon, vol gouden licht en gemeenzwarte schaduwen, licht dat verblindt en verduistert, waardoor je kunt beginnen te voelen hoe iets van de existentiële leegte van de ash'ers eruit ziet.

Paradoxaal genoeg gaat A.S.H. uiteindelijk vooral over het leven, een droevig, onaardig, onrechtvaardig leven, maar toch een leven. Alle hoofdpersonen van de film leven ook nu nog, en sommigen geven zelf toe dat dat dankzij ash is. De dilemma's rondom het onderwerp worden niet opgelost, maar ook niet geproblematiseerd. De film roept vooral diepe gevoelens van compassie op.

A.S.H. World Wide Suicide, zondag, Ned.3., 22.40-23.40u.

    • Dana Linssen