Gordeldier met klevende bakkebaarden

In de eerste aflevering van de detective-achtige BBC-serie Armadillo verschijnt er een reclamespot van het verzekeringsbedrijf Fortress Sure, compleet met witte-tandenvrouw en zonsondergang. ,,In een wereld waarin je niet weet wie je kan vertrouwen, moet je trouw blijven aan jezelf'', sommeert een sonore stem. Een wijze raad die door iedereen in de serie in de wind wordt geslagen.

Voor Armadillo bewerkte de Britse schrijver William Boyd zijn eigen gelijknamige boek uit 1998, over de enigmatische loss adjuster Lorimer Black, een verzekeringsagent die de claims van klanten moet zien te verlagen. Ook in zijn dagelijkse leven probeert Black zich zoveel mogelijk in te dekken tegen verlies – zie ook het gordeldier uit de titel. Hij trekt zich het liefst terug in zijn stijlvolle Londense appartement waar hij antieke wapens en Griekse helmen verzamelt.

Zo zit de driedelige serie vol met `literaire' metaforen, die er een beetje dik bovenop liggen maar de serie ook boven het gemiddelde detective-plotje laten uitstijgen. Niets in zeker in de verzekeringswereld (lees natuurlijk: in het leven), er wordt slechts een illusie van bescherming geboden. Black, afwisselend geforceerd mysterieus en naturel gespeeld door James Frain, is niet in een hokje te plaatsen: hij verzwijgt zijn zigeunerafkomst, en tooit zich met klevende bakkebaarden en een gouden ketting om toegang te krijgen tot de burelen van malafide bedrijfjes.

Black gelooft dat het leven onderhevig is aan de wetten van zemblanity, het tegenovergestelde van serendipity: de gave om ongelukkige ontdekkingen te doen. Hij lijdt ook nog eens aan een chronische slapeloosheid, wat hij de `indigestie van de ziel' noemt. Black doet mee aan een vaag experiment waarbij hij leert om controle te krijgen over zijn dromen, bij uitstek het domein waar gebeurtenissen die niets met elkaar te maken hebben, toch een samenhang lijken te hebben.

Iedereen bedriegt iedereen in het door toneelregisseur Howard Davies geregisseerde Armadillo. De schrijver William Boyd (A Good Man in Africa, Any Human Heart) heeft zelf ooit de Britse en Amerikaanse kunstwereld een geweldige poets gebakken. In 1998 organiseerde hij samen met David Bowie en de biograaf van Picasso een galeriefeest voor de kunstenaar Nat Tate, een `abstract expressionist' die toe was aan een herwaardering. Ze kregen de critici mee, totdat bleek dat die hele Nat Tate nooit heeft bestaan. Er was weer een Fortress Sure ingestort.

Armadillo (Howard Davies, 2002, Engeland), zondag, Ned.3, 23.40-0.33u.

    • Mariska Graveland