De dansende derwishen komen de VS niet meer in

De Amerikaanse maatregelen om terroristen buiten de deur te houden, houden allereerst kunstenaars uit islamitische landen weg.

Wat is het verschil tussen de beroemde Iraanse filmregisseur Abbas Kiarostami en een doorsneeterrorist van Al-Qaeda? Kiarostami wordt als staatsburger van een land op de Amerikaanse lijst van terroristische landen door de Amerikaanse autoriteiten tegenwoordig een potentieel gevaar voor de nationale veiligheid geacht. Veel doorsneeterroristen van Al-Qaeda zijn gewone Amerikaanse staatsburgers die het land naar believen kunnen in- en uitgaan. Zie James Ujaama, eens als voorbeeldig burger geëerd met de sleutel van de stad Las Vegas, nu bewoner van een cel in Seattle, verdacht van het opzetten van een trainingskamp in Oregon voor de gewelddadige jihad namens Al-Qaeda.

De nationale veiligheid heeft eerste prioriteit voor de Amerikaanse regering sinds de aanslagen van 11 september 2001 door het moslim-extremistische terreurnetwerk Al-Qaeda in New York en Washington. De 19 kapers van de vliegtuigen die zich die dag onder andere in de twee torens van het World Trade Center te pletter vlogen, waren op studentenvisa het land binnengekomen. Het bleek schokkend makkelijk zo'n visum te verkrijgen en gewoon maar te blijven, ongeacht de looptijd.

De Amerikanen gingen een verdedigingswal bouwen. Een van de eerste onderwerpen die Congres en regering aanpakten om het gevaar van terroristische aanslagen te verkleinen, was de immigratiepolitiek. In mei werd de Enhanced Border Security and Visa Entry Reform Act aangenomen. Deze verkort de looptijd van alle bezoeken van zes maanden tot 30 dagen (heel vervelend voor bejaarde Canadese overwinteraars die voortaan speciale toestemming moeten vragen om langer te blijven). De controle op studentenvisa en studenten is verscherpt: wie spijbelt, moet door de universiteit bij de immigratieautoriteiten worden aangegeven. Voorts eist de wet dat burgers uit de zeven landen die het State Department als sponsors van internationaal terrorisme beschouwt, worden onderworpen aan extra controle naar hun achtergrond, waarvoor de autoriteiten drie maanden uittrekken. Die zeven landen zijn Cuba, Irak, Iran, Libië, Noord-Korea, Soedan en Syrië. [Vervolg AMERIKA: pagina 4]

AMERIKA

Noodzakelijk facet van oorlog tegen terrorisme

[Vervolg van pagina 1] ''Als het soort systeem van deze wet op 11 september van kracht was geweest, zouden meneer Atta en zijn samenzweerders niet in de Verenigde Staten zijn geweest om naar een Amerikaanse luchthaven te gaan om twee Amerikaanse vliegtuigen te kapen en duizenden mensen te vermoorden'', zei de Republikeinse Afgevaardigde James Sensenbrenner, de voornaamste sponsor van de maatregel, indertijd. Atta was overigens een Egyptenaar, die met 15 Saoediërs, twee burgers van de Verenigde Arabische Emiraten en een Libanees opereerde.

Googoosh (52) is Irans populairste zangeres. Alleen, sinds de Islamitische Revolutie van 1979 mag ze in haar eigen land niet zingen. Luisteren naar een vrouwenstem is God verzoeken, vandaar. Die regel wordt langzaam opgerekt; de revolutie is allang de revolutie niet meer en vrouwenkoren mogen tegenwoordig in Iran, evenals zangeressen solo, zolang ze maar niet islamitisch zijn. Maar Googoosh (nog) niet.

Twee jaar geleden kreeg ze eindelijk toestemming om Iran te verlaten. Ze maakte een razend succesvolle toernee door het Golfgebied en Noord-Amerika, waar honderdduizenden op afkwamen, en vestigde zich in Toronto (Canada).

Afgelopen zaterdag zou ze weer optreden, in Oakland. Maar haar concert moest worden geannuleerd, omdat ze nog geen visum had kunnen krijgen. ,,Het extra nauwkeurige onderzoek van visumaanvragen van Iraanse staatsburgers is een noodzakelijk facet van de oorlog tegen terrorisme'', reageerde een woordvoerder van het State Department tegenover de San Francisco Chronicle.

Googoosh is lang niet de enige kunstenaar – of wat dat betreft geleerden, studenten of mensen die gewoon hun familie in Amerika willen opzoeken – met dergelijke visumproblemen. Filmregisseur Kiarostami (62), maker van talrijke internationaal bekroonde films waaronder het Iraanse-taboes-doorbrekende A Taste of Cherry, die vorige maand het New Yorkse filmfestival zou bijwonen en een lezing zou houden op de universiteit van Harvard, is een ander. Kiarostami had de afgelopen tien jaar zeven keer de VS bezocht. Een beroep op de autoriteiten van de vroegere Franse minister van Cultuur Jack Lang om gezien zijn achtergrond af te zien van onderzoek naar zijn antecedenten baatte niet. Een Finse collega, Aki Kaurismaki, boycotte het festival uit solidariteit met Kiarostami. Als Amerika geen Iraniër wilde, schreef hij, ,,dan hebben ze zeker niets aan een Fin. We hebben niet eens olie.'' En dan zijn er de Afro-Cuban All Stars, een bekende jazzband, en de Dansende Derwishen uit Damascus, met hun rituele draaidansen bedoeld om energie van God te verkrijgen.

Deze week is een andere maatregel van kracht geworden die burgers van 25 islamitische landen, waaronder ook Amerikaanse bondgenoten als Saoedi-Arabië, Egypte, Koeweit, Jordanië en Pakistan, aan extra controle door de immigratieautoriteiten onderwerpt. Zij moeten zich laten registreren en fotograferen, vingerafdrukken laten nemen en hun reisplannen in detail uiteenzetten.

Langzaam beginnen de landen die ermee te maken krijgen te protesteren tegen de Amerikaanse maatregelen. ,,Dit soort actie tegen moslims zal meer problemen creëren voor de Amerikanen. Het zal de haat van de islamitische wereld opwekken'', aldus een Iraanse regeringswoordvoerder woensdag. Maar Iran, niet alleen lid van de groep van terroristische landen maar begin dit jaar door president Bush ook in zijn `As van het Kwaad' geclassificeerd, is niet anders gewend van de Amerikanen. Een land als Pakistan voelt zich in een andere categorie. Dat klaagde dan ook dat de maatregel oneerlijk was gezien zijn steun voor de Amerikaanse oorlog tegen terreur. De Maleisische premier Mahathir Mohamad beschuldigde de VS van anti-moslim hysterie.

Intussen is er een nog striktere wet in aantocht: SAFER (Securing America's Future Through Enforcement Reform). Het voorstel, dat momenteel in het Huis van Afgevaardigden in behandeling is, beoogt de immigratie verder aan banden te leggen. Een van de bepalingen verbiedt de uitgifte van visa voor alle burgers van landen die op de lijst staan van landen die internationaal terrorisme steunen. Uitzonderingen kunnen alleen door het State Department worden gemaakt op individuele basis. Het gaat er niet makkelijker op worden voor Googoosh, Kiarostami en de Dansende Derwishen uit Damascus.

    • Carolien Roelants