Clous van Mechelen:

Als Sonny Rollins aan de beurt is, brengt hij Vierd Blues weer terug tot de essentie.

Clous van Mechelen: een dappere en simpele bes

Wat is voor u de mooiste noot?

'Dat is een bes, gespeeld door Sonny Rollins op tenorsaxofoon in het nummer Vierd Blues op het album Collectors' Items van Miles Davis. Op dat album staan twee korte sessies onder Davis' leiding, en Vierd Blues hoort bij de tweede sessie. Dat was op 16 maart 1956 in New York. Ik ben er nooit achtergekomen wat dat woord 'vierd' betekent.'

Wanneer hoorde u hem voor het eerst?

'Ik maakte kennis met jazz op een kostschool in Zeist, waar ik heen was gestuurd omdat het zo slecht ging op school en mijn ouders wilden dat ik mijn eindexamen hbs zou halen. Ik was zestien, zeventien jaar. Ik leerde er boogie woogie spelen op de piano, en een paar jongens hadden platen van de nieuwe lichting jazzartiesten: Dizzy Gillespie, John Coltrane, Sonny Rollins. Waarom precies kan ik niet zeggen, maar de waves die van die muziek uitgingen werkten verslavend op ons. Het had met zwarte muzikanten te maken, en met New York, waar we geen van allen ooit waren geweest - dáár was wat aan de hand, dacht je, veel meer dan hier in Nederland.

Toen ik later naar het conservatorium ging en zelf mijn brood verdiende door in nachtclubs te spelen, bleef jazz belangrijk. Elke grammofoonwinkel had een jazzafdeling, er waren programma's op de radio, je praatte met elkaar over wat er uitkwam. Ik heb in die tijd zo'n 500 lp's gekocht, denk ik. Ik heb ze nog. Ik kocht wel met beleid, want het was best een uitgave elke keer.

Over het jazzcultuurtje rond het Leidseplein is later veel geschreven, over de pleiners versus de dijkers en zo. Ik was me daar toen niet zo van bewust. Ik had wel een zwarte trui en een zwarte broek, dat hoorde erbij.

Die kocht je bij De Mof of op het Waterlooplein, en dan was je klaar.

Ik draai nog altijd jazz, nu meer als prettig behang. Als ik thuiskom, zet ik Sarah Vaughan op, of John Coltrane. Het verschil met toen is dat ik nu van haver tot gort snap hoe het in elkaar zit. Ik ben onlangs in New York op bedevaart gegaan naar de Village Vanguard, en was verbaasd over hoe weinig jonge Amerikanen zelf van dat mu- ziekverleden weten. De jazz moet hier toen veel groter geweest zijn dan daar.'

Waarom is deze noot de mooiste?

'De bes is de grondtoon van het nummer. Davis heeft de eerste solo op trompet en zet hem daar ook al in, maar vervolgens pakt hij uit met een enorme hoeveelheid noten. Dan is Rollins aan de beurt, en die brengt het nummer weer terug tot de essentie: hij opent met die ene bes en houdt die twee maten aan. En dan nog een keer. Hij permitteert het zich om juist heel weinig te doen. Die versimpeling, dat vind ik zo dapper en zo goed. Ik moet Rollins' opening wel duizenden keren gedraaid hebben. Het begon, ik deed even iets tussendoor en dan tilde ik de naald op en luisterde ik opnieuw. Zo mooi vond ik het. Rollins is voor mij de ultieme saxofonist. Jazz is een eigenwijze muzieksoort: de artiest speelt wat hij zelf lekker vindt en past zich niet aan z'n publiek aan. Soms klinkt het afschuwelijk lelijk, maar is de constructie wel mooi. Een goede jazzmuzikant vertelt je een verhaal, daar gaat het om.'

Hebt u die noot ooit benaderd in uw eigen spel?

'Ik heb hem weleens geïmiteerd, ja. Maar wat ik er vooral van geleerd heb is de grondhouding: het kan allemaal zo eenvoudig. Soms hoor ik mezelf spelen en denk ik: wat sta ik nou weer druk te doen, dat kan veel kalmer. Ik vind het ook vaak van mijn mede-muzikanten. "Wat een idiotenö, denk ik dan, en schakel zelf terug. Het wordt lang niet altijd door mijn medespelers nagevolgd, maar dat vind ik niet erg. Ik heb geen behoefte om de boel aan te sturen.' M

Miles Davis, Collectors' Items (Prestige P-7044 JJCCD-071-2)

Clous van Mechelen (1941) speelt saxofoon en piano en componeert muziek voor radio- en tv-programma's, theater en reclamefilmpjes. In 1978 scoorde hij met Tol Hansse de hit Big City. Hij werkt al 25 jaar samen met Wim T. Schippers en maakte de muziek bij programma's als We zijn weer thuis, Op zoek naar Jolanda, Flogiston en, met Paul Haenen, de hoorspelen van Bert en Ernie. Van Mechelen treedt op in theaters en jazzclubs, en is dit najaar te zien in de musicalversie van 't Schaep met de 5 Pooten.

Sandra Heerma van Voss is redacteur van NRC Handelsblad.

Illustratie Iris Kiewiet (Art Connection)

    • Sandra Heerma van Voss