Prijs weer gekort via uitkering

Een kunstenaar die een Koninklijke Aanmoedigingsprijs wint, moet daar soms voor boeten. Dit overkwam Frederika Hasselaar.

Geen mooier eerbetoon voor een jonge kunstenaar dan de Koninklijke Subsidie voor Vrije Schilderkunst. Een prestigieuze aanmoedigingsprijs – omvang 4.500 euro – van de koningin, wie wil dat niet? Een jonge kunstenaar die gebruik maakt van de Wet Inkomensvoorziening Kunstenaars (WIK), die wil dat niet.

In 1999 was Frederika Hasselaar een van de vier gelukkige winnaars van de Koninklijke Subsidie. Uit handen van koningin Beatrix ontving zij 10.000 gulden. Twee jaar later ontving ze een brief van de sociale dienst Amsterdam, basiseenheid WIK. `In Naam der Koningin' kreeg Hasselaar te horen dat ze binnen vier weken de helft van haar WIK-uitkering over het jaar 1999, (ƒ 7.300,42) moest terugbetalen. De reden: de Koninklijke Subsidie wordt als inkomen beschouwd, en daarom had ze in 1999 meer verdiend dan de WIK toestaat. Hasselaar trof een afbetalingsregeling en betaalt nu honderd euro per maand aan de sociale dienst. Wat bedoeld was als aanmoediging, is veranderd in een schuld.

De WIK werd ingevoerd op 1 januari 1999. Binnenkort verschijnt een evaluatieonderzoek van de Erasmus Universiteit Rotterdam en de Rijksuniversiteit Leiden, waarna de Tweede Kamer de regeling zal bespreken. De WIK is bedoeld voor kunstenaars die niet van hun werk kunnen leven en is een alternatief voor de Algemene bijstandswet. Anders dan bij de bijstandswet, hoeft een WIK'ker niet te solliciteren en mag hij bijverdienen tot 125 procent van de bijstand. Wie meer verdient dan dat bedrag, wordt gekort. Tegenover de voordelen staat een lager uitkeringsbedrag, 70 procent van de bijstand. Voor een alleenstaande is dat nu €545,96 per maand. Een kunstenaar kan maximaal vier jaar lang gebruik maken van de WIK.

Alleen de WIK beschouwt een prijs als de Koninklijke Subsidie als inkomen. Iemand in de bijstand kan de prijs houden, iemand met voldoende eigen verdiensten hoeft er geen belasting over te betalen. De beroepspogingen van Frederika Hasselaar hebben tot nu toe niets opgeleverd. Betrokkenen betreuren haar situatie, maar zo zijn nu eenmaal de regels. Namens koningin Beatrix suggereerde thesauriër J. Baars om de WIK te bewaren voor ,,een tijd dat het slecht gaat'' en eerst even van de prijs te leven. Hasselaars advocaat en vakbond, FNV Kiem, zien geen mogelijkheden meer om iets te ondernemen. Hasselaar gaat door met het uitpluizen van de wet. ,,Ik vind dat ik het uiterste geprobeerd moet hebben, misschien hebben andere toekomstige winnaars er nog wat aan.''