Bevangen door de mediakoorts

LPF'ers hebben gelijk: de media spelen een grote rol in de partijcrisis van deze week. Natuurlijk, de LPF'ers zijn zelf oorzaak, maar razendsnelle boodschappers maken van een conventioneel conflict een kernexplosie. De elektronische media die Pim Fortuyn hebben groot gemaakt werken als katalysator voor de vernietiging van zijn erfenis. Squash in een kleine ruimte met honderden deelnemers en ballen. De media kaatsen mee. Balletjes die door op elkaar te botsen weer versnellen en met verhoogde energie heen en weer stuiteren. Wie met een racket slaat heeft geen idee waar zijn bal terechtkomt.

De ene uitspraak lokte binnen enkele minuten de andere uit. Wie het een half uurtje niet had gevolgd, lag mijlen achter. Het hele land keek ademloos mee naar dit elektronische schermspektakel. Veel LPF-leden besloten vervolgens om zichzelf erin te storten, waardoor het nog ingewikkelder werd.

Toen fractievoorzitter Wijnschenk van een vergadering naar buiten kwam, wist iedereen al hoe hij achter gesloten deuren partijvoorzitter Maas had beschuldigd. Het was al in het nieuws. Hoe kwam dat? Stiekem afluisteren? Fluisterende telefoontjes vanuit de vergadering? Misschien wel sms. Wijnschenk werd meteen gevraagd naar zijn reactie op de reactie van de in Parijs verblijvende partijgenoot Van Leeuwen op zijn eigen uitspraak: ,,Die man is gek.'' Eigenlijk had een assistent tijdens de vergadering een oogje moeten houden op de tv. Geruchten en laster verspreiden zich razendsnel en worden feiten, waar of niet.

Geen wonder dat alle LPF-bazen, interim of niet, gisteren besloten om hun ruzies even te staken. Niemand had het meer in de hand. Met stalen grijnzen op het gezicht verschenen vier belangrijke hoofdrolspelers in beeld vlak voor het belangrijke tien-uur-Journaal en voor de sluiting van de ochtendbladen. Niemand had ruzie, ze waren vrienden.

De elektronische mediacratie vergt meer zelfbeheersing dan de conventionele open samenleving met kranten die een keer per etmaal verschijnen. Zo moet een straaljagerpiloot zich meer inhouden dan een fietser. Daar komt bij dat de LPF'ers weinig idee hebben van staatsrecht en van vertragende Haagse gewoontes. Afgelopen week is bewezen dat die hun nut hebben. Ambtelijke partijgangers als Herben moeten het dragen. Maar in de democratie van verbeten Jan Mulder-koppen moet je voor de camera meteen in felle bewoordingen zeggen wat je op je hart hebt, ongeacht de gevolgen. Ongekozen interim-bestuursleden en provinciale bestuurders denken dat ze gewoon fractieleden kunnen vervangen. ,,Die fractieleden zijn toch gekozen?'', zag je een verbaasde Paul Witteman vragen in B&W, maar de betekenis van die woorden drong niet door tot de interim-bestuurder en de juridische adviseur Van der Krieke s.s.t.t.

Het slingert tussen anarchisme en dictatuur. Wijnschenk dacht een open discussie in de fractie over zijn optreden in de Algemene beschouwingen te kunnen verbieden. Maar de dodelijk heldere analyse ervan met aanbevelingen voor de volgende keer staat nu op internet (indymedia.nl), zo'n andere nieuwsversneller. Heinsbroek meende dat hij effetjes Bomhoff kon vervangen als vice-premier. Op televisie leek het een regelrechte coup. De echte partijleider is dood.

De mediacratie doet me denken aan die grap in de filmklassieker M.A.S.H. over legerchirurgen. Als een chirurg in een douchecabine de liefde bedrijft met operatiezuster miss Hotlips houden grappenmakers er een microfoon bij zodat het gekreun zich over het hele militaire kamp verspreidt.

Ik kan nog niet verklaren waarom speciaal Nederland zo vatbaar is geworden voor de elektronische mediakoorts. De andere Europese landen lijken stabieler. Is ons kiesstelsel verouderd? In de Duitse verkiezingen stelde kandidaat Stoiber ons land als voorbeeld van hoe het niet moest. Amerika had de Lewinsky-affaire. België had zijn Witte Marsen. Of wordt Italië, waar mediatycoon Silvio Berlusconi de absolute baas werd, ons voorland? Zijn eigen media zijn de constitutie met tv-babes en al. Onwelkome boodschappers worden ontslagen. Dat is pas mediacratie. Daar kan gebrek aan zelfbeheersing toe leiden. De Italianen schijnen zeer in hun schik te zijn met de nieuwe orde.

    • Maarten Huygen