Economie op school is ouderwets

Het vak economie op school zit nu ongeveer bij de realiteit van de jaren zeventig. Een commissie probeert bij de tijd te raken.

Theorieën stampen, modelletjes leren en sommen maken. Dat is ongeveer wat havo- en vwo-leerlingen moeten doen om hun economie-examen havo of vwo te halen. Zo gaat het al sinds de introductie van het vak economie op de middelbare school in de jaren zestig. Zelfs de docenten geven het toe: het economie-onderwijs is ouderwets.

De Rotterdamse hoogleraar arbeidseconomie Coen Teulings was voorzitter van een commissie die in opdracht van voormalig staatssecretaris Adelmund (Onderwijs) het economie-onderwijs doorlichtte. Gisteren kwam het rapport Economie moet je doen uit. De conclusie: ,,De boeken staan vol van het conflict tussen monetaristen en Keynesianen uit de jaren zeventig.'' (Dat conflict gaat over de vraag of de overheid in crisistijd de economie nou wel of niet mag stimuleren. Minister Heinsbroek van Economische Zaken, bijvoorbeeld, vindt van wel. De VVD is altijd tegen.) Teulings las in de schoolboeken wél over de massawerkloosheid in de jaren tachtig, maar niets over, bijvoorbeeld, privatisering.

De commissie van Teulings stelt voor de lesstof voor economie op te delen in acht economische beginselen: schaarste, ruil, geld, markt, heden en toekomst, belangentegenstellingen, voor- en tegenspoed en kringloop. Minder nadruk op de macro-economie, zoals voorheen, maar juist meer op de micro-economie. Economie zogezegd dichter bij de scholier brengen.

Een goed idee, vindt hoogleraar economie Arjo Klamer, ook van de Erasmus Universiteit. ,,Alleen blijft het probleem dat er een enorm gat zit tussen wat economen met elkaar bekokstoven en wat er in de dagelijkse praktijk gebeurt.'' Hij schrijft met de econome Deirdre McClosky een handboek voor Amerikaanse college-studenten.

Economie, zegt Klamer, is een merkwaardige wetenschap. Wereldvreemd. ,,Economen gaan uit van de stelling dat mensen hun geluk maximaliseren. maar wat is geluk? We hangen alles op aan onze standaardgrafiekjes, onze omgekeerde Mondriaan van aanbod en prijs. Daar proberen we alles in te stoppen. Ook het menselijk gedrag. Wij denken dat we dat op een rationele manier kunnen beschrijven. En voorspellen. Blijkbaar kunnen we dat niet. If you're so smart, why aren't you so rich...'' [Vervolg ECONOMIE: pagina 2]

ECONOMIE

'Leg scholier dilemma voor'

[Vervolg van pagina 1] En dus moet je, zegt hoogleraar Klamer, scholieren niet lastig vallen met theoriëen. Niet met de oude van Keynes, maar ook niet met de nieuwe theoriëen die de commissie Teulings nu voorstelt. ,,Nu hebben weer een paar economen bedacht wat we de scholieren gaan vertellen. Het gaat niet om de economische wetenschap. Maar om economisch inzicht.'' Leg scholieren dilemma's voor, zegt hij. Maakt geld gelukkig? Of: moeten je ouders je betalen als je op je jongere broertje past? En wat zijn daar dan de consequenties van.

Scholieren moeten op een andere manier leren denken, vindt ook Huib Stoffels, economieleraar en bestuurslid van de landelijke werkgroep economie-onderwijs. Hij werkt op school met zijn eigen methode. Maar, net als alle andere docenten, moet hij de leerlingen wel de belangrijke macro-economische theoriëen leren. Anders zakken ze voor het eindexamen, dat praktisch nog hetzelfde is als veertig jaar geleden.

Een enkele economieleraar klaagt, besmuikt, over hét economieboek waaruit duizenden scholieren al jarenlang hun kennis halen: `De kern van de economie' van Arnold Heertje, hoogleraar economie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam én zelf docent op een middelbare school.

Heertje heeft de toon gezet, zegt ook Arjo Klamer. Hij zou zich de kritiek van Teuling aan moeten trekken. Heertje voelt zich absoluut niet aangevallen door dit rapport van Teulings, zegt hij. Integendeel. ,,Ik voel me gesteund. De commissie heeft mij van te voren geconsulteerd. Nu staat er eindelijk op papier wat ik al jaren beweer. Ik heb de eindexamens economie altijd zeer kritisch besproken.'' Zijn boek `De Kern' schreef hij in de jaren zestig. Toen was dat zeer vernieuwend. ,, Het is echt waar, maar toen werd er nog gewerkt met programma's uit 1916.''

Met de invoering van de Mammoetwet, veranderde ook het economie-onderwijs. En sindsdien is het zo gebleven. Vooruitlopend op de volgende grote verandering heeft Heertje zijn boek `De Kern' herschreven, de nieuwe druk komt volgend jaar.

De `oude theoriëen', die van Keynes en de monetaristen, zal hij blijven behandelen. ,,De commissie wekt de suggestie dat die modellen weggegooid kunnen wordeN. Onzin natuurlijk. Hoe leg je dan de werking uit van de Europese Centrale Bank? Bij uitstek een monetaristisch instituut? Ook Keynes blijft hartstikke belangrijk.''

Het nieuwe programma zoals Teulings het voorstelt zal pas in 2007 of nog later worden ingevoerd. Heertje: ,,Groot probleem is dat deze commissie wel verstand heeft van economie, maar niet van didactiek. Hoe ga je deze thema's aan scholieren bijbrengen? Dat weten ze niet.''