Denkstof voor doeners

Koortsachtig bepalen de hoofdrolspelers in het Irak-drama hun posities. Washington zet de toon, hard en onverzoenlijk. De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties moet een ,,krachtige'' resolutie aannemen met nieuwe instructies voor de VN-wapeninspecteurs onder leiding van de veelgeplaagde Zweedse diplomaat Hans Blix. Oude resoluties zijn volgens de VS achterhaald. Zowel Bagdad als Blix hoeft van de Amerikaanse regering niet aan te komen met een opgewarmde kliek van gisteren. Er is een geheel nieuwe situatie ontstaan die om een nieuwe aanpak vraagt: wapeninspecties begeleid en afgedwongen door een `beschermingsmacht' met verregaande bevoegdheden. En als Irak daar niet aan meewerkt, volgt automatisch een militair optreden.

President Bush en de zijnen kregen gisteren steun voor hun beleid vanuit het Amerikaanse Congres. Het Huis van Afgevaardigden gaf Bush min of meer carte blanche om geweld tegen Bagdad te gebruiken als de diplomatie faalt. Vandaag begint het debat over Irak in de Senaat en de verwachting is dat ook hier Democraten en Republikeinen uiteindelijk één lijn zullen trekken: we pakken Saddam aan, ,,als het kan diplomatiek en als het moet militair''. Bush' trouwste bondgenoot, de Britse premier Tony Blair, drong vanmorgen in een radio-interview eveneens aan op een nieuwe, harde VN-resolutie. Het doel ervan is de verwijdering van Saddams massavernietigingswapens, maar, zei Blair, het zou ,,fantastisch'' zijn als we ook van de dictator zelf worden verlost.

Genuanceerdere geluiden waren te horen vanuit Parijs. Daar zaten gisteravond voor het eerst sinds lange tijd president Chirac en bondskanselier Schröder samen aan tafel. De as Bonn-Parijs is de laatste jaren verweerd geraakt en kraakt en piept door onderbenutting. Daarmee is de motor van de Europese Unie gaan haperen, een motor die juist tijdens internationale crises op volle toeren hoort te draaien. De bondskanselier, die zich van Washington vervreemdde door zijn anti-interventie standpunt inzake Irak met het oog op de Duitse verkiezingen steeds feller uit te dragen, heeft water bij de wijn gedaan en is, voorspelbaar, aan een Wiedergutmachung-reis begonnen. Schröders standpunt blijft hetzelfde, maar zijn toon is gematigder en hij stelt zich, getuige een bezoek aan Blair en zijn diner met Chirac, coöperatief op. Veel stelt het nog niet voor, maar dit blijk van gezamenlijkheid geeft enige hoop.

De Fransen gaan, als zo vaak, hun eigen onnavolgbare gang. En toch is die zo gek nog niet. Frankrijk wil niet één, maar twee aparte resoluties van de Veiligheidsraad. In de eerste worden de wapeninspecties geregeld en in de tweede wordt – als Irak zijn medewerking weigert – gedreigd met geweld tegen Bagdad. Het is misschien wat voorbarig, gelet op het feit dat in Washington de gedachtevorming over de exacte bewoordingen van een nieuwe resolutie nog niet is afgerond. Maar de Franse `tweetrapsraket' gaat wèl uit van de volledige benutting van diplomatieke druk. Frankrijk heeft als permanent lid van de VN-Veiligheidsraad vetorecht. Het heeft de impliciete steun van Duitsland. En vanmorgen liet het eveneens permanente lid Rusland weten dat het een resolutie zal afwijzen die melding maakt van de `automatische' inzet van geweld als de inspecteurs hun gang niet kunnen gaan.

Het is onwaarschijnlijk dat de VS zich op voorhand veel zullen aantrekken van de geluiden zoals die nu uit de diverse hoofdsteden klinken. Maar die zijn afkomstig van niet de minsten, klinken serieus en zouden de doeners in Washington in ieder geval te denken moeten geven.