UNHCR scant iris van vluchtelingen

Afghaanse vluchtelingen in Pakistan moeten een iristest ondergaan om in aanmerking te komen voor hulp van de UNHCR, de vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties, bij terugkeer naar hun vaderland. Door het vastleggen van de iriscode wil de UNHCR fraude tegengaan. De afgelopen twee dagen liepen dankzij de irisscan al vijftien Afghanen tegen de lamp die zich voor een tweede keer wilden laten registeren voor repatriëring.

Dit jaar zijn ruim 1,7 miljoen vluchtelingen teruggekeerd naar Afghanistan, van wie 1,5 miljoen uit Pakistan en 200.000 uit Iran. Op basis van vraaggesprekken, het natrekken van persoonsgegevens en onder andere het bestuderen van familiefoto's weigerde de UNHCR in Pakistan steun aan ruim 72.000 gezinnen omdat zij misbruik vermoedde. Die hulp bestaat uit twintig dollar per persoon, het verstrekken van tentdoek, kookgerei, jerrycans en dergelijke, en, in samenwerking met de wereldvoedselorganisatie WFP, een pakket levensmiddelen.

Volgens het hoofd van de UNHCR in Pakistan, Hasim Utkan, keert de overgrote meerderheid van de vluchtelingen daadwerkelijk terug naar Afghanistan, maar is er een relatief kleine groep die in Pakistan blijft, of daar naar terugkeert, en probeert opnieuw financiële hulp te krijgen. Met soorgelijke problemen werden hulporganisaties eerder geconfronteerd bij voedseluitdeling in vluchtelingenkampen. Sommige gezinnen splitsten zich in tweeën en lieten zich in verschillende kampen registeren.

Het scannen van de iris, dat in een oogwenk is gebeurd, is volgens de UNHCR een uiterst effectieve en betrouwbare methode om vast te stellen of iemand eerder hulp heeft gevraagd. De nieuwe methode wordt sinds deze week bij wijze van proef toegepast bij personen van ouder dan zestien jaar in het repatriëringskamp Takhta Baig, even buiten de Pakistaanse stad Peshawar. Alle Afghaanse vluchtelingen in Pakistan die een beroep doen op de UNHCR voor terugkeer, passeren tegenwoordig dit kamp. De afgelopen twee dagen, toen vijftien gevallen van fraude werden ontdekt, lieten zich daar 2.000 vluchtelingen registeren.

De UNHCR zegt dat bij het scannen van de iris de privacy van de betrokkenen is gewaarborgd. De iriscode wordt apart opgeslagen: de digitale code is niet gekoppeld aan de registratie van persoonsgegevens. Zo kan snel worden vastgesteld of iemand al eerder hulp heeft gevraagd, maar wordt oneigenlijk gebruik van de bestanden voorkomen, aldus de UNHCR.