Nieuw-Zeelanders koesteren zeilelite

In Nieuw-Zeeland zijn gisteren negen zeilteams begonnen aan de Louis Vuitton Cup, de voorronde van de prestigieuze America's Cup. De winnaar mag het volgend jaar opnemen tegen titelverdediger Team New Zealand.

Nieuw-Zeeland is in de ban van de zeilregatta om de America's Cup, de beker die sinds 1995 in Nieuw-Zeelandse handen is. Allemaal goed voor de Nieuw-Zeelandse trots en goed voor de nationale economie. Volgens minister-president Helen Clark, die het evenement in het weekend opende, pompte de vorige editie drie jaar geleden 640 miljoen Nieuw-Zeelandse dollar (310 miljoen euro) in de economie van het land en leidde de regatta tot meer dan 2.000 uur internationale televisie.

Gisteren ging de uitdagersronde van start, bekend onder de naam Louis Vuitton Cup. Negen teams strijden om die beker, die voor kerst moet worden uitgereikt. De winnaar ervan mag het begin volgend jaar in een serie van negen duels tegen Team New Zealand opnemen

Voor de tweede keer verdedigen `de Kiwi's' de America's Cup, die 132 jaar lang, tot 1995, in Amerikaanse bezit was. Honderden boten van laserklasse tot internationale superjachten omzoomden gisteren in zwaarbewolkt weer het strijdtoneel. Duizenden inwoners van de stad, die zichzelf al jaren als `City of Sails' aanprijst, keken vanaf heuvels naar de Waitematabaai, gemarkeerd door de onbewoonde en geologisch piepjonge (800 jaar) vulkaan Rangitoto. De komende vier maanden zullen hier de tien duurste zeilboten ter wereld te zien zijn.

,,De America's Cup is de Formule I van het zeilen'', verklaart Roy Heiner enthousiast. Heiner is Nederlands bekendste zeiler en kijkt terug op deelname aan vier Olympische Spelen. Hij is in Auckland neergestreken als adviseur van het Amerikaanse Oracle BMW Racing team en fungeert als stuurman van de Oracle-reserveboot wanneer die in trainingen wordt gebruikt. De Nederlandse zeiler wilde om privé-redenen niet aan de eis voldoen om twee jaar in de Verenigde Staten te wonen. Hij mag daarom niet als bemanningslid meevaren. ,,Het is hier echter het paradijs van de hemel'', zegt Heiner. Hij geniet van de ervaring erbij te mogen zijn. ,,Maar toen de wedstrijdboot uitvoer en ik op de wal bleef, had ik het toch wel even moeilijk.''

Heiner zegt dat de schepen die de komende maanden op de Waitematabaai bij Auckland zullen duelleren technologisch enorm verfijnd zijn. Ze zijn ontworpen om aan de specifieke wind- en golfcondities die in Auckland worden verwacht te kunnen voldoen. Miljairdairs zoals Oracles eigenaar Larry Ellison en Patrizio Bertelli (echtgenoot van Miuccia Prada) hebben volgens waarnemers ieder bijna tachtig miljoen euro gestoken in de ontwikkeling van de nieuwste zeiltechnologie.

Bij de bescherming van die investeringen is geheimhouding een vereiste. De kiel van Team New Zealand was bij de recente tewaterlating in zeildoek gehuld en de uitdagers laten hun boot meestal ook een soort jurk aantrekken voordat deze uit het water wordt getakeld. In de drang naar geheimhouding wordt de gang naar de rechter niet geschuwd. De Nieuw-Zeelandse advocaat en voormalig olympisch zeiler Sean Reeves werd onlangs door een rechtbank in Seattle veroordeeld tot een boete van 800.000 euro omdat hij zich niet aan de plicht tot geheimhouding had gehouden. Reeves werkte bij het Amerikaanse team van One World, dat hem ervan beschuldigde informatie over bootontwerpen aan andere Amerikaanse teams te willen verkopen. Reeves zegt nu dat One World op onrechtmatige wijze geheimen van de huidige Cuphouder Team New Zealand in bezit had.

In de Nieuw-Zeelandse pers wordt Reeves hiervoor als verdachte aangemerkt, omdat juist hij in de positie was om Nieuw-Zeelandse geheimen de Stille Oceaan te laten oversteken. Reeves heeft zich bij One World in elk geval bezig gehouden met de overgang van Nieuw-Zeelands personeel. Ook dat wordt hem in dit land niet in dank afgenomen. De trots op de zwarte zeilboot van Team New Zealand heeft de trots op het nationale rugbyteam, de All Blacks, inmiddels overtroffen. De rugbyers verliezen namelijk te vaak, en vooral van de eeuwige rivaal Australië. Nu moeten de zeilers bewijzen dat een klein land (3,8 miljoen inwoners) toch ergens groot in kan zijn.

Overigens profiteren niet alleen Amerikaanse uitdagers van de Nieuw-Zeelandse zeilpassie en plaatselijke kennis. Ook het Zwitserse team Alinghi heeft Nieuw-Zeelanders in dienst. De belangrijkste is stuurman Russell Coutts, die Team New Zealand tweemaal naar de overwinning leidde. Het kwam Coutts en andere overlopers op een felle `Black Hearts' campagne van een plaatselijke reclamegoeroe te staan. Coutts begon zaterdag als gevolg van de zwartmaakactie dan ook angstig aan de openingsparade door Queen Street, de belangrijkste winkelstraat van Nieuw-Zeeland. Er was wat boegeroep, maar de milde ontvangst moet Coutts zijn meegevallen.

Coutts' team is het meest internationale van alle uitdagers. Twee Nederlanders, Piet van Nieuwenhuizen en Peter van Niekerk, maken deel uit van de bemanning. De Zwitserse boot is een van de grootste favorieten in de uitdagersronde.

In afwachting van een directe wedstrijdrol van hun eigen boot kunnen de Nieuw-Zeelandse zeilfans zich vergapen aan de welvaart van de rijkste mensen ter wereld. Rond het Viaductdok van Auckland, waar de zeilteams hun hoofdkwartier hebben, zijn tientallen luxueuze superjachten afgemeerd. De eigenaren hebben deze drijvende paleizen vaak geregistreerd in Caribische belastingparadijzen. Ze zijn naar de tijdelijke zeilhoofdstad van de wereld gekomen om daar met hun nautische pracht en praal gezien te kunnen worden.

De kapitalistische toeloop heeft in elk geval wel geleid tot een opmerkelijke stedelijke vernieuwing in dit deel van Auckland, dat nog maar tien jaar terug voor de meeste inwoners en bezoekers van de stad een volstrekt onbekend gebied was. De impuls van de zeilwedstrijden (Auckland is ook steevast een pleisterplaats in de Rond de Wereld Jachtraces) heeft het verloederde Viaductdok, eens een schamele visafslag, nu omgetoverd tot een yuppieparadijs met vlotte bars, trendy restaurants en dure appartementen.

    • Hans van Kregten