Drugsbaas Rio legt de stad plat

De Braziliaanse drugsbaas Beira-Mar houdt Rio in zijn greep. Vanuit de gevangenis legde hij de miljoenenstad afgelopen maandag plat.

Na een dag van gehoorzaamheid durfden veel winkels, scholen, banken en universiteiten in de Braziliaanse stad Rio de Janeiro gisteren hun deuren weer voorzichtig te openen. Maar maandag hielden ze die nog angstvallig stil. Op last van de drugshandel werd toen het grootste deel van Rio lamgelegd. Bussen reden niet en ook de meeste ziekenhuizen bleven dicht.

,,Om half zeven 's ochtends kwamen ze langs'', vertelt een kruidenier in het centrum. ,,Vier gewapende mannen in een terreinwagen. De order was sluiten. Dan gehoorzaam je. Wat kun je anders?''

Een week voor de presidentsverkiezingen van aanstaande zondag gaven de drugsbazen van Rio daarmee een signaal: niet de overheid, maar wij bepalen wat er in de stad gebeurt. Elke week vallen er in Rio talrijke doden in de drugsoorlog tussen de twee kartels die de stad domineren. De macht van drugsbazen lijkt steeds verder toe te nemen. Twee maanden geleden werden het gemeentehuis en het hoofdbureau van politie beschoten. Nu laten de handelaren zien dat ze Rio op een drukke maandag tot een spookstad kunnen maken.

,,Het is het antwoord van de georganiseerde misdaad op ons ferme optreden'',zei het hoofd van de politie van Rio, Zaqueu Teixeira, maandag op een persconferentie. Hij had 19 verdachten gearresteerd, onder wie twee minderjarigen. ,,Laat u niet intimideren'', was zijn advies. Maar Rio liet zich wel intimideren.

,,Zelf ben ik niet bedreigd'', vertelde de eigenaresse van een kledingboutique in het chique Copacabana die net als de winkeliers om haar heen het zekere voor het onzekere nam. ,,Er zit vast veel valse paniek bij'', zei ze tegen de televisiezender Globo. ,,Maar ik durf het risico niet te nemen.''

De aanstichter van de paniek is de 36-jarige drugsbaas Luiz Fernando da Costa, bijgenaamd Fernandinho Beira-Mar. Vorig jaar werd hij in Colombia gearresteerd op beschuldiging van ruilhandel van wapens tegen drugs met de linkse guerrillabeweging FARC. `Beira-Mar' wordt beschouwd als één van de grootste drugshandelaren van Brazilië. Hij is de leider van één van de twee facties die elkaar de controle over de meer dan 500 sloppenwijken van Rio betwisten.

Twee maanden geleden schokte hij de publieke opinie met een afgeluisterd telefoontje vanuit de gevangenis, waarin hij `Afghaanse' Stinger-raketten bestelde om vliegtuigen en helikopters vanaf de schouder neer te halen. Vanuit zijn `hoofdkwartier' in de gevangenis plaatste hij de bestelling bij dezelfde wapenleveranciers die ook het Al Qaeda-netwerk van Bin Laden bedienen.

Op 11 september gaf Beira-Mar Rio zijn eigen 11-9-herdenking. In de zwaarbeveiligde gevangenis waar hij met de andere leiders van zijn bende zit opgesloten, ontketende hij een gevangenisopstand van 24 uur. Ook toen dwongen de `soldaten' van de drugshandel in verschillende wijken winkels en scholen te sluiten. Met de wapens en sleutels van corrupte bewakers drong Beira-Mar de vleugel van zijn tegenstanders binnen. De leider van de concurrentie werd gemarteld, in stukjes gesneden en daarna verbrand. Vijf anderen werden ook vermoord. Voor de camera's maakte Beira-Mar een V-teken, en hij liet de rode vlag van zijn commando op de gevangenis wapperen. ,,De zustertorens zijn gevallen'', zou hij door zijn mobieltje hebben geroepen toen zijn aartsvijand Ernaldo Pinto, bijgenaamd Uê, was vermoord.

Na de opstand werden Beira-Mar en zijn maten overgeplaatst naar een politiebureau. Ze hadden de gevangenis verwoest. De publieke verontwaardiging over de macht van de drugsbazen maakt dat Beira-Mar sindsdien niet meer over privileges als eigen telefoontjes, radiozenders en koelkasten beschikt. Ook is het contact met de advocaten beperkt. Dat zou de werkelijke reden zijn voor deze nieuwe actie van de drugshandel, vertelde een politiewoordvoeder aan het dagblad O Dia. Beira-Mar zou de autoriteiten een week hebben gegeven om zijn positie te verbeteren.