Wijnschenk bezorgt de LPF een nieuwe rel

De LPF vergaderde vandaag over het uitstoten van fractielid De Jong. De explosieve sfeer ontstond gisteren, na uitspraken van fractievoorzitter Wijnschenk.

Gisterenmorgen, half elf. Tweede Kamerlid Ferry Hoogendijk (LPF) heeft net op de radio uitgehaald naar interim-LPF-voorzitter Maas. `Waanzin' dat die van hém opheldering wil over de beschuldiging dat hij zijn Kamerzetel heeft gekocht. Hij rijdt naar Den Haag, gaat spreken met fractievoorzitter Wijnschenk, maar ,,weet nog niet'' of hij om twaalf uur gaat aanschuiven bij een al langer gepland overleg over de LPF met Maas en minister Bomhoff, vicepremier namens de LPF.

Anderhalf uur later is het bal in de LPF. Fractievoorzitter Harry Wijnschenk is naar het LPF-beraad geweest, niet met Hoogendijk, die elders in Den Haag de ontwikkelingen afwacht, maar met fractielid Schonewille. Maas heeft advocaat Oscar Hammerstein meegenomen, Bomhoff komt alleen. Het betreft in feite een al eerder gemaakte afspraak, bedoeld om een regulier driehoeksoverleg van fractie, bestuur en bewindslieden op poten te zetten. Maar de agenda wordt bepaald door Kamerlid Winny de Jong, die vorige week de strijd aanbond met de ,,incapabele'' Wijnschenk en ,,dictator'' Hoogendijk in de fractie.

Na vijf minuten staat Wijnschenk weer buiten. Hij heeft het kort gehouden, meldt hij ferm. Hij had het partijbestuur slechts een mededeling gedaan, waarover niet hoefde te worden gediscussieerd: hij doet een ,,klemmend beroep'' op minister Heinsbroek (Economische Zaken) politiek leider te worden. En hij gaat met ,,grote stappen'' orde op zaken stellen. Met Schonewille stapt Wijnschenk in een gereedstaande auto - geen tijd voor vragen.

Naar later blijkt, reist hij naar een geheime locatie om samen met Hoogendijk te wachten op Heinsbroek. De minister besluit om half twee vervroegd terug te keren van een Europees beraad in Brussel, omdat hij wordt ,,gek gebeld'' met vragen over aspiraties als politiek leider. Heinsbroek is ,,verrast'' door de move van Wijnschenk - zoals iedereen in de LPF, bestuursleden, vrienden en vijanden van Wijnschenk in de fractie.

Kort na enen komt Hammerstein bij VWS naar buiten, niet als ,,raadsman, maar als lid van het managementeam'', onderstreept hij. Maas is via de parkeergarage onopvallend vertrokken, Hammerstein ruimt vuiltjes op. Zo is uit ,,accountantsonderzoek niet gebleken dat Hoogendijk een betaling heeft gedaan'' – alleen dat een vriend van Hoogendijk geld heeft gegeven.

En dan de leiderschapkwestie. Heinsbroek is ,,natuurlijk een uitstekende kandidaat, maar wie de leider wordt dat bepaalt de fractieleider niet'', zegt Hammerstein. Misschien wilde Wijnschenk met het noemen van Heinsbroek ,,de aandacht afleiden van de problemen'', suggereert hij. Hammerstein deelt mee dat het bestuur midden november een echte ledenvergadering belegt.

Kort na tweeën in de middag is er bij de LPF een explosieve sfeer ontstaan in reactie op het onverwachte optreden van Wijnschenk. Fractielid Eerdmans heeft zich woedend op zijn kamer opgesloten. Frits Palm, lid van het fractiebestuur, zegt even na drieën in het Kamerrestaurant kortaf dat hij zich ,,probeert te oriënteren''. Gerard van As, voormalig kandidaat-fractievoorzitter, legt uit dat Wijnschenk de ,,onjuiste procedure'' volgt bij het voorstellen van Heinsbroek als politiek leider. ,,Dat moet in een ledenvergadering worden besloten, en daar gaat het partijbestuur over.''

Wijnschenks woordvoerder legt uit dat Wijnschenk wil dat Winny de Jong, Cor Eberhard en misschien ook wel Jimmy Janssen van Raay de fractie uitgegooid worden. Eberhard, medestander van De Jong, meent aan dat ,,gekozen Kamerleden'' niet uit de fractie gezet kunnen worden. ,,Minstens tien'' fractieleden staan achter De Jong, zegt hij.

Tegen vijf uur `s middags staat Heinsbroek op de stoep van het ministerie van EZ. ,,Een sympathiek idee'', noemt hij het om politiek leider te worden, maar wel ,,prematuur.'' Hij gaat erover ,,filosoferen'', maar hij heeft voorwaarden. ,,Er moet een politieke lijn komen en discipline in de partij.'' Wijnschenk verdient steun, De Jong doet het verkeerd, zegt Heinsbroek, die Hoogendijk ,,een uitstekend politiek adviseur met een schat aan kennis'' noemt. En dan moet de leden zich nog uitspreken, ,,want ik ben een man van waarden en normen.''

De politiek leider moet er volgens Heinsbroek ,,voor het einde van dit jaar'' zijn met het oog op de statenverkiezingen. Moet hij als politiek leider ook vice-premier worden? Heinsbroek houdt zich op de vlakte. ,,Hiermee passeer ik Bomhoff toch niet? Ik ben de politiek ingegaan omdat ik geëngageerd ben, dus dit laat ik niet aan me voorbijgaan''.

    • Harm van den Berg
    • René Moerland