Op emotionele ramkoers

Je hebt conflictzoekers en conflictmijders. Met de laatste categorie valt het beste samen te leven, maar het zijn de schreeuwers en schoppers die dramatisch het interessantste zijn. Regisseur Mijke de Jong weet dat maar al te goed. De worsteling tussen bewaarders van de lieve vrede en ontevreden wroeters vormt de kern van haar hele oeuvre. In haar debuutfilm In krakende welstand waren het huisgenoten die op emotionele ramkoers lagen. Hartverscheurend zette twee voormalige geliefden tegenover elkaar. En in Broos werd het conflict uitgevochten tussen zussen met een familiegeheim.

Ook in De Jongs nieuwste werk, het single play Herschreven vriendschap dat vanavond te zien is, wordt weer geruzied op het scherp van de snede. De strijdende partijen zijn dit keer jeugdvrienden. Na een stormachtige jeugd vol experimenteel drugsgebruik en idealisme is de vriendengroep in rustiger vaarwater terechtgekomen. Clubleider Frans heeft het geschopt tot charismatisch politicus van eco-fascistische schnit. Als hij eeuwige verliezer Marc één keer te vaak schoffeert door hem te vertellen dat zijn werk als video-editor muf en gedateerd is, neemt deze wraak. Marc manipuleert oude videobeelden en weet de geschiedenis zo overtuigend te herschrijven dat hij een wig drijft tussen Frans en de rest.

Marcs grootste wapen is de videocamera. In Herschreven vriendschap wordt kwistig gestrooid met de schokkerige videobeelden waarin hij alles vastlegt. Het versnijden van film met documentaire beelden of homemovies is een beproefd procédé dat De Jong consequent toepast in haar films. Het gegoochel met camera's zou gratuit zijn als ze er geen duidelijke bedoeling mee had. De manier waarop zij ieder verhaal van maatschappelijke, politieke en verhaaltechnische lagen weet te voorzien rechtvaardigt de techniek. Maar in Herschreven vriendschap heeft de regisseur wel erg veel secundaire verhaallijntjes aangebracht. In vijftig minuten worden alcoholisme, zelfmoord, seksuele intimidatie, technologische manipulatie en politieke demagogie er doorheen gejaagd. Het maakt het single play wat topzwaar. Misschien had De Jong zich beter volledig op het conflict kunnen werpen.

Herschreven vriendschap, Ned. 3, 21.03-22.00u.

    • Edo Dijksterhuis