FlatZooi lijdt onder de vorm

De nieuwste komedie van Alan Ayckbourn is zijn 61ste of 62ste; de tellingen lopen uiteen. FlatSpin ging op 7 september in Londen in première en maakte daar deel uit van een drieluik van stukken die onderling niets met elkaar te maken hebben, behalve dat ze door dezelfde zeven acteurs worden gespeeld in hetzelfde decor: een flat in de Docklands, het voor veelverdieners gerenoveerde havengebied in Londen. Dat ze ook los van elkaar kunnen worden gezien, wordt nu bewezen in Nederland.

Hier ging zaterdag, precies drie weken na Londen, alleen FlatZooi in première. Het vertelt van een 26-jarige werkloze actrice, die wat wil bijverdienen door ergens de plantjes water te geven bij ontstentenis van de echte bewoonster. Maar voordat ze het weet, laat de schrijver haar behendig in de val lopen: zodra er een aantrekkelijke buurman voor de deur staat, doet ze net alsof ze zelf die echte bewoonster is. En dat brengt haar in een netelige situatie.

Volgens de kritieken in de Londense kranten is FlatSpin niet het interessantste van de drie stukken die Ayckbourn presenteert onder de titel Damsels in Distress. Hij heeft hoe dan ook betere geschreven. Het scheppen van zo'n misverstand gaat hem nog steeds af als geen ander, terwijl uit de versierscène tussen de twee hoofdpersonen blijkt dat hij niet alleen de middleclass van middelbare leeftijd goed kent: ook de moderne omgangsvormen weet hij treffend te verwoorden. Maar de geheime-dienst-achtige intrige waarin onze jonge actrice verzeild raakt, heeft iets geforceerds en zit vol losse eindjes. Bovendien wreekt zich dat hij kennelijk vastzat aan het gegeven van zeven acteurs; ze hebben in dit stuk lang niet allemaal een zinnige rol.

In de vaardige regie van Andy Daal is de Nederlandse versie, in een levendige vertaling van Tom Meijer, overgeplaatst naar het Java-eiland in Amsterdam, vergelijkbaar met de Londense Docklands. De grootste ontdekking is Lottie Hellingman. Tot dusver zag ik alleen dat ze goed was in de musical Eindeloos en de tv-serie IJs, maar nu blijkt ze ook een overtuigend comédienne te zijn. De klap die ze krijgt door een mislukte auditie, de hitsigheid jegens de buurman, en de paniek die haar later bevangt – ze speelt het allemaal met een vanzelfsprekend raffinement. Samen met haar wendbare tegenspeler Olaf Malmberg maakt ze de Sex and the city-achtige scènes tot de grappigste, en daardoor de bezienswaardigste, van de hele voorstelling.

Naast Hellingman en Malmberg verricht de acteur Serge-Henri Valcke intrigerend precisiewerk als een agent van iets. Maar waarvan? Dat krijgen we van Ayckbourn niet te weten.

Voorstelling: FlatZooi (FlatSpin) van Alan Ayckbourn, door Mithras Produkties. Regie: Andy Daal. Gezien: 28/9 in Schouwburg, Amstelveen. Tournee t/m 17/1. Inl. (020) 6750966, www.thierens.nl

    • Henk van Gelder