Economie, een kwestie van struisvogelpolitiek

Het verenigde Duitsland is verdeeld, constateert het Duitse weekblad Wirtschaftswoche in een artikel waarin het nagaat wat de economie te verwachten heeft van de roodgroenen. In het noorden en oosten van de `Berlijnse Republiek', waar de werkloosheid het hoogst is, heeft de roodgroene coalitie het voor het zeggen. Het westen en het zuiden, waar de CDU heer en meester is, leveren de grootste bijdrage aan de Duitse welvaart.

Het blad voorziet voor Duitsland een toekomst die voor Japan al tien jaar lang werkelijkheid is: ,,een neerwaartse spiraal van deflatie en stagnatie''. En dat komt doordat ,,machtige belangengroepen in de economie, het bestuur, de politiek, en de vakbonden structurele hervormingen belemmeren''.

De werkgevers hebben volgens het blad weinig vertrouwen in de SPD-voorstellen om de werkloosheid aan te pakken. Als Schröder dat echt wil, zal hij zich volgens het blad moeten ontdoen van de vakbonden. Bovendien is de financiële nood van de nieuwe regering zo hoog dat ,,de staatsschulden waarschijnlijk langzamer teruggedrongen zullen worden'' dan op Europees niveau was afgesproken. En als de groei in Duitsland stagneert, zal de Europese Centrale Bank volgens het blad al in november de rentetarieven moeten verlagen. Dat garandeert overigens niets, want verlaging van rente is iets anders dan herstructurering, leert het voorbeeld van Japan.

,,Het verstoppertje spelen is voorbij'', constateert de Frankfurter Allgemeine Zeitung in de weekend-editie. ,,Nog maar nauwelijks zijn de sociaal-democraten en de groenen opnieuw aan de macht, of ze bevrijden zich in een handomdraai van de laatste neigingen tot sparen en herstructureren.'' De vernieuwde coalitie grossiert in belastingverhogingen, inclusief verhoging van de BTW. De beschuldiging van kiezersbedrog snijdt volgens het blad geen hout, want ,,de SPD en de Groenen hebben hun belofte de belastingen niet te verhogen nergens schriftelijk vastgelegd''. Maar door de overstromingsramp te financieren met verhoging van de belastingen hebben ze kort voor de verkiezingen wel aan iedereen duidelijk gemaakt wat ze doen als de nood aan de man komt.

Of dat veel uitmaakt is maar de vraag, want ,,wat Schröder ook doet'', schrijft Die Zeit, ,,de ondernemers letten op Amerika. Daar wordt hun toekomst beslist.'' Immers, de Verenigde Staten zijn de grootste inkoper ter wereld. En de Duitsers verdienen elke derde euro met export. Daar komt bij dat het Duitse bedrijfsleven de laatste tien jaar 165 miljard euro in de VS heeft geïnvesteerd. Omgekeerd zijn er 2.000 Amerikaanse bedrijven met vestigingen in Duitsland. Deze zijn samen goed voor 800.000 arbeidsplaatsen.

Uit nog ongepubliceerd onderzoek van het Deutsches Institut für Wirtschaftsforschung blijkt volgens het blad dat de stemming in het Duitse bedrijfsleven een nauwkeurige afspiegeling is van wat het Amerikaanse bedrijfsleven denkt. ,,Kennelijk gaat het de Duitse ondernemers niet anders dan de Duitse teenagers die op zoek zijn naar nieuwe sportschoenen. Amerika bepaalt de smaak'', concludeert het blad. ,,En de stemming.''

Erger is dat afhankelijkheid van Amerika zulke ernstige gevolgen heeft, vooral in de ICT-sector: ,,Plotseling zijn er mensen op zoek naar werk van wie we altijd dachten dat ze niet eens werkloos konden worden'', zo citeert het blad Erich Blume, de zestigjarige directeur van het arbeidsbureau in München. In dit gebied is de werkloosheid binnen een jaar dertig procent gestegen, sneller en meer dan waar ook in Duitsland, ,,erger dan ooit sinds de Tweede Wereldoorlog''.

Ook de beursanalisten die bij grote banken werken moeten volgens de Financial Times op zoek naar ander werk. Het blad schrijft dat naar aanleiding van het ontslag van Jack Grubman, topanalist bij de zakenbank Salomon Smith Barney. De man ,,die eens twintig miljoen dollar (21 miljoen euro, 13 miljoen pond sterling) per jaar verdiende en die de macht had aandelen prijzen omhoog te doen schieten, ligt nu bij het oud vuil, samen met andere topanalisten die in diskrediet zijn geraakt''.

Het blad schrijft dat de autoriteiten in Washington en New York overwegen de researchafdelingen bij zakenbanken te verzelfstandigen, een idee dat tot voor kort taboe was in de financiële wereld. Zo'n maatregel maakt volgens het blad deel uit van de onderhandelingen tussen de Securities and Exchange Commission (de New Yorkse beurspolitie) en Citigroup, het moederbedrijf van zakenbank Salomon Smith Barney. De reden waarom de banken nu wel oren hebben naar afsplitsing van hun researchafdeling is volgens het blad economisch. Want zo'n afdeling kost al gauw een miljard dollar per jaar, terwijl geen enkele vorm van research direct iets oplevert, zo beseft de bankwereld nu.

,,Eyes wide shut'', kopt het Amerikaanse maandblad Worth, in navolging van de gelijknamige film, boven een artikel waarin het schrijft dat kleine aandeelhouders niet veel te verwachten hebben van managers van mutual funds. Deze beursfondsen die speciaal ten dienste staan van kleine beleggers, vertegenwoordigen volgens het blad een waarde van 2,5 biljoen dollar op de Amerikaanse aandelenmarkt. Deze kleine beleggingen zijn vaak bedoeld als pensioenvoorzieningen. De managers van mutual funds hebben volgens het blad en masse de kop in het zand gestoken. Het probleem is volgens het blad dat deze managers geld moeten verdienen met pensioenplannen voor bedrijven die ze ook moeten beoordelen op hun beleggingswaarde.

    • Herman Frijlink