Compromis over stamcelonderzoek redt program EU

EU-ministers hebben gisteren een compromis bereikt over menselijk stamcelonderzoek. Hiermee is een blokkade voorkomen door het Europarlement van het volledige Europese programma voor steun aan wetenschappelijk en technologisch onderzoek, waarvoor de Europese Commissie tussen 2003 en 2006 17,5 miljard euro uittrekt.

De EU-ministers werden het verder eens over het opzetten van een `actieplan' ter verbetering van ondernemingsbestuur (`corporate governance') in de Europese Unie, waardoor schandalen als in de Verenigde Staten met Worldcom en Enron moeten worden voorkomen.

Over het Europese onderzoeksprogramma, waarvan bedrijven, universiteiten en onderzoekscentra in de gehele EU profiteren, waren onlangs problemen ontstaan. Duitsland, Italië, Portugal en Ierland wilden verbieden dat EU-onderzoeksgeld voor stamcelonderzoek zou worden gebruikt. Eerder dit jaar had de toenmalige EU-voorzitter Spanje toegezegd wensen van het Europarlement over te nemen, maar onder het nieuwe Deense voorzitterschap dreigde de toezegging alsnog te worden ingetrokken.

Op initiatief van Europarlementariër en parlementsonderhandelaar Van Velzen (CDA) kwam alsnog een compromis tot stand. Europees geld mag voor stamcelonderzoek worden gebruikt, maar de vier betrokken landen met ethische problemen mogen dit onderzoek op eigen grondgebied weigeren. Het gaat in Europees verband alleen om al bestaande, reeds geregistreerde menselijke stamcellen. Lidstaten blijven vrij om nationaal onderzoek te financieren.

Onderdeel van het compromis tussen Europarlement, Europese Commissie en EU-lidstaten is ook dat er uiterlijk in december 2003 aparte wetgeving komt voor biotechnologie. Dit betekent dat het Europarlement hier volledig bij wordt betrokken. Volgens Van Velzen is hiermee een eind gekomen aan ,,achterkamertjespolitiek'' waarbij ethische regels op ,,technocratische wijze en zonder maatschappelijk debat'' tot stand komen.

EU-ministers kwamen gisteren ook overeen dat er een `actieplan' moet komen op het gebied van ondernemingsrecht en ondernemingsbestuur. Het gaat hierbij onder meer om zaken als accountantstoezicht, een onafhankelijker positie van audit-comités, financiële informatievoorziening en beloning van topmanagers.

Een commissie van deskundigen onder leiding van de Nederlandse Unilever-jurist J. Winter komt deze maand met een in opdracht van de Europese Commissie opgesteld rapport. Gisteren gaf Winter al een uiteenzetting aan de EU-ministers.

Volgens de EU-ministers moet het actieplan als doel hebben ,,objectieve verbetering en modernisering van het gemeenschappelijk regelgevend kader voor ondernemingen''. Een aantal lidstaten, waaronder het Verenigd Koninkrijk en Duitsland, is minder geneigd tot gemeenschappelijke regelgeving voor de hele EU.

    • Hans Buddingh'