Belgen in de ban van Lam Gods

Komt de mysterieuze diefstal uit de Gentse Sint-Baafskathedraal van een paneel van het wereldberoemde vijftiende-eeuwse meesterwerk De aanbidding van het Lam Gods van de gebroeders Van Eyck na bijna zeventig jaar dan toch tot een oplossing? Kunstliefhebbers en andere nieuwsgierigen houden deze week de ogen gericht op de website dua.host4all.be, die velen al een jaar in de ban houdt.

Ene Arsène G. heeft op de website aangekondigd vandaag met onthullingen te beginnen over de plaats waar het paneel De Rechtvaardige Rechters sinds de geruchtmakende diefstal op 11 april 1934 zou zijn verborgen.

Op 11 september liet deze Arsène G. in een e-mail aan een vragensteller weten ,,de bergplaats nauwlettend in het oog'' te houden. Een paar dagen later meldde hij dat het ,,einde van het raadsel'' komende vrijdag 4 oktober een feit is. Aan het begin van de middag waren op de website nog geen nadere aanwijzingen te vinden.

,,We zullen zien, ik ben heel nieuwsgierig'', zegt monseigneur Ludo Colain, rector van de Sint-Baafskathedraal. Hij weet volgens eigen zeggen niet meer dan wat hij op de website ziet.

,,De ontknoping nadert!'', staat op de website. Arsène G. slaat op de koster en wisselagent Arsène Goedertier uit Wetteren, die in 1934 op zijn sterfbed aan een bevriende advocaat vertelde dat hij als enige wist waar het gestolen paneel was verborgen. Zijn portret staat op de website. Achter de diefstal gaat een bizarre intrige schuil, waarbij geestelijken en politici betrokken zouden zijn geweest.

Na de diefstal van de twee panelen van Van Eyck ontving de Gentse bisschop dertien anonieme afpersingsbrieven, waarin een miljoen Belgische frank werd

gevraagd. Het bedrag werd niet betaald. Bij de derde brief zat een biljet van het bagagedepot in het Brusselse Noord-station, waar de politie in 1934 het ook gestolen paneel Sint Jan de Doper vond. Dat was het bewijs dat de afperser(s) ook het De Rechtvaardige Rechters in bezit moest hebben. [Vervolg VAN EYK: pagina 9]

VAN EYK

Paneel bron van intriges

[Vervolg van pagina 1] In 1994 reconstrueerde de gepensioneerde Gentse politiecommissaris Karel Mortier samen met een journalist de diefstal van de twee panelen van Van Eyck in Dossier Lam Gods. Arsène G. heeft hieraan nog details toegevoegd. Zo zou de diefstal zijn gepleegd door `KVO', waarmee volgens het dagblad De Morgen de inmiddels overleden priester en kanunnik Kamiel Van Ongeval wordt bedoeld. Deze kreeg hulp, omdat de panelen niet door één persoon konden worden meegenomen. De kanunnik had geld nodig om benadeelden schadeloos te stellen, wier spaarcenten door de secretaris van het bisdom `A.D.M.' (Arthur De Meester) waren verspeeld met beleggingen in een bank die kort voor de diefstal failliet ging.

Wisselagent Arsène Goedertier zou via de broer van kanunnik Van Ongeval – de namen in deze affaire hebben een hoog Bordewijk-gehalte – op de hoogte zijn gekomen van de zaak. Deze Goedertier zou de afpersingsbrieven hebben geschreven.

In het boek Dossier Lam Gods werd in 1994 gesuggereerd dat Goedertier politieke ambities had. Hij zou met het losgeld ook een in moeilijkheden verkerende bank hebben willen bijspringen, waarvan een zoon van minister Van Cauwelaert beheerder was, in ruil voor een politieke functie. De website van 'Arsène G' noemt in de zaak ook de naam van een wisselagent, die volgens De Morgen de zoon was van de Belgische ex-premier Gérard Cooremans.

Hetzelfde dagblad kwam vorig jaar al met de opmerkelijke onthulling dat de toenmalige Belgische regering van premier Paul-Henri Spaak in 1938 had geweigerd te onderhandelen over teruggave van het gestolen paneel van de gebroeders Van Eyck in ruil voor één miljoen frank. De krant baseerde zich op de kabinetsnotulen, waarbij het suggereerde dat er sprake was van meer dan alleen nonchalance. Eerder al, in 1934 had de minister van Justitie aan de Gentse bisschop verboden het gevraagde losgeld te betalen. Dat van het onderzoek naar de diefstal destijds niet veel terechtkwam was mogelijk ook geen toeval. De Gentse procureur die het onderzoek leidde was aandeelhouder van de bank die Goedertier wilde bijspringen, en zijn zoon was mede-beheerder.

Door de vele bezoekers is de webiste waar de onthullingen worden gedaan vaak niet te bereiken. Een Gentse toeristische dienst is gisteren een affichecampagne begonnen die inspeelt op de onthullingen. Men inventariseert in het Gentse straatbeeld rechthoekige schuilplaatsen van 149 bij 55,5 centimeter: de afmetingen van het verdwenen paneel.

De co-auteur van Dossier Lam Gods, gepensioneerd Gents politiecommissaris Karel Mortier, zegt de aangekondigde bekendmaking van de bergplaats van het paneel ,,niet serieus'' te nemen. Hij zegt ook te weten wie er achter de website zit. ,,Die meneer is al vanaf 1974 bezig aan z'n zoveelste expeditie.'' Maar namen noemen wil ex-commissaris Mortier niet.

    • Hans Buddingh'