President Iran: macht uitbreiden

De Iraanse president Mohammad Khatami heeft gisteren zijn conservatieve tegenstanders de handschoen toegeworpen.

Hij diende een wetsontwerp in het parlement in dat zijn bevoegdheden uitbreidt ten koste van die van de conservatieven. Deze hebben alle initiatieven tot hervorming van het bestel in de vijf jaar die hij aan de macht is geblokkeerd.

Het wetsontwerp completeert een eerder ingediend voorstel om de macht te beperken van de door conservatieven gedomineerde Raad van Hoeders van de Grondwet om verkiezingskandidaten te selecteren. Beide voorstellen zullen naar verwachting in de komende weken makkelijk worden aangenomen in het in overgrote meerderheid hervormingsgezinde parlement. Het struikelblok wordt, zoals gebruikelijk, de Raad van Hoeders, die ook de taak heeft alle wetgeving op haar islamitisch karakter te beoordelen.

Khatami's broer Mohammad-Reza, zelf vooraanstaand parlementslid, waarschuwde gisteren dat als de conservatieven inderdaad ,,de president in de crisis meeslepen'' deze geen andere keuze zal hebben dan af te treden. Vice-president Mohammad Ali Abtahi sprak in dezelfde zin tegenover de pers: ,,Hij is tot de slotsom gekomen dat hij zijn functie niet kan uitoefenen als deze wetsontwerpen niet wordt goedgekeurd.''

Doelwit van Khatami's jongste wetsontwerp is de rechterlijke macht, die door middel van sluiting van pro-democratische kranten en gevangenzetting van hervormers, tot en met hoge medewerkers van de president, het hervormingsproces structureel heeft gesaboteerd zonder dat de president bij machte was tussenbeide te komen. Het voorstel stelt de president onder andere in staat gerechtelijke of bestuurlijke besluiten te schorsen als hij die in strijd met de grondwet acht, en de auteurs ervan aan de kant te zetten. Een commissie van deskundigen benoemd door rechterlijke macht, parlement en kabinet bij het Hooggerechtshof zou dan de definitieve beslissing nemen. ,,De geest van de wet is dat als Khatami tot de conclusie komt dat de grondwet wordt geschonden, hij er een eind aan kan maken'', aldus vice-president Abtahi.

Khatami zei vorige week dat hij geen bevoegdheden buiten de grondwet wenst, maar erkenning en verwezenlijking van bevoegdheden die in de grondwet duidelijk worden neergelegde. Artikel 113 van de grondwet stelt de president verantwoordelijk voor tenuitvoerlegging van de grondwet.

Waarnemers menen dat de Raad van Hoeders misschien nog wel kan leven met de verruiming van Khatami's bevoegdheden, maar inperking van zijn eigen macht zeker niet zal waarderen. Vice-president Abtahi waarschuwde dat beide voorstellen niet van elkaar te scheiden zijn. Veel zal hoe dan ook afhangen van Opperste Leider ayatollah Ali Khamenei, die als het erop aankomt niet altijd de positie overneemt van de conservatieven wier inspirator hij is.