Het nieuws van 20 september 2002

Voor Ayaan

In 1999 schreef de Amerikaanse politiek-filosofe Susan Moller Okin een belangwekkend essay getiteld `Is Multiculturalism Bad for Women?' Moller Okin betoogde daarin dat de meeste traditionele culturen en de meeste godsdiensten niet veel op hebben met de gelijkwaardigheid van man en vrouw. Okin besprak een hele reeks van vrouwonvriendelijke praktijken met een cultureel-religieuze achtergrond: de polygamie in de islamitische wereld, clitoridectomie in sommige Afrikaanse (doorgaans ook islamitische) culturen, de strenge maagdelijkheidsnorm die er soms toe leidt dat verkrachte meisjes met hun verkrachter moeten trouwen omdat anders niemand hen wil hebben, anderszins gedwongen huwelijken vaak op veel te jonge leeftijd. Okin gaf toe dat ook in de seculiere, westers-liberale cultuur vrouwonvriendelijke aspecten kunnen worden aangetroffen: vrouwenmishandeling komt hier ook voor, net als discriminatie en seksuele intimidatie. Ook het dominante schoonheidsideaal kan vanuit feministisch oogpunt worden bekritiseerd. Niettemin, zo betoogde Okin, is de westers-liberale cultuur voor vrouwen verre te prefereren. Okins verhaal verscheen als openingsopstel in een bundel, gevolgd door bijdragen van andere politiek-filosofen die haar bijvielen of (meer of minder fel) bekritiseerden. Verschillende auteurs in de bundel verweten haar geen oog te hebben voor de schoonheid van godsdienstige waarden en rituelen. Anderen betichtten haar ervan zelf een soort liberale godsdienst aan te hangen en deze als een ware gelovige aan de rest van de wereld op te willen dringen. Maar niemand bedreigde Susan Moller Okin met de dood.

Voorkeur Beeldende Kunst

Kara Walker

De Afro-Amerikaanse kunstenares Kara Walker (33) knipt silhouetten uit zwart papier en verwerkt die in zwierige, rococo-achtige installaties, tekeningen en prenten. Maar haar taferelen zijn niet zo vrolijk als ze lijken: ze tonen scènes vol geweld die te maken hebben met de geschiedenis van de slavernij in de Verenigde Staten. Doordat ze grafisch in beeld zijn gebracht doen ze toch koel en geordend aan. De figuren die ze weergeeft zijn ontleend aan afbeeldingen uit Amerikaanse tijdschriften, aan de reclame en aan historische documenten over de slavernij. Zo levert ze een beeldend commentaar op racistische en seksistische stereotypen. De titel The Emancipation Approximation is een variant op The Emancipation Proclamation, de afkondiging van gelijke rechten voor zwarten in 1863. Als kunstenaar heeft Walker een gouden greep gedaan door de historische periode die haar zo interesseert, te lijf te gaan met een techniek uit dezelfde tijd: die van de geknipte of uitgesneden silhouetten. Want in de achttiende en negentiende eeuw was de silhouetkunst, als opmaat voor de in de lucht hangende fotografie, zeer populair.

Behalve een vaardige knipper is Walker ook een formidabele schilder - ze had het geluk van een schilderende vader die haar al op haar derde les gaf. Uit 2001 hangt er een prachtige serie van zeventien mini-schilderijen: kleurrijke interieurs of landschappen vormen het decor voor het veelbewogen wel en wee van zwarte silouetten.

Overzichtstentoonstelling van Kara Walker t/m 27 okt in Museum voor Moderne Kunst, Arnhem. Utrechtseweg 87. Di-vrij 10-17u, za-zo 11-17u.