Retranchement - Middelburg (B)

Joyce Roodnat loopt door Nederland en de rest van de wereld. Deze week in Zeeuws-Vlaanderen.

Kleine bordjes wijzen hoe de `Wallenroute' te belopen valt en hoe de `Smokkelaarsroute'. In dit zuidergedeelte van Zeeuws-Vlaanderen zijn alle paden grenspaden, de schelpenpaden over de vestingmuren, de sporen langs akkers die onder prikkel- en schrikdraad door leiden, de weggetjes door bos en struikgewas. Grenspaden en dus het toneel van gebiedsverdediging en contrabande. Zou er nog gesmokkeld worden? Het hoeft niet meer, maar je zou kunnen doen alsof. Voor de kick drie pond boter onder je rok verbergen en twaalf pakjes sigaretten in je hemd en lopen maar. Bukken als je iets hoort of ziet. Schrikken van een opvliegende fazant. Nog altijd geven ouderwetse, grijze grenspalen aan dat België zomaar ophoudt en Nederland plompverloren begint, je stapt zo van het ene in het andere land. Spannend? Ach, laat maar. Er is geen rijkswacht of grenspolitieman te zien. Het is hier stil. De grote boerenbedrijven doezelen achter hun hagen van wilgen. De velden zijn lege vlakken in geel en bruin, op maïs en bieten na. De korenvelden zijn alweer omgeploegd: de brokken grond glanzen in de vlagen zonlicht.

Van de klinkers in het stoere Retranchement leidt een graswal, met een majesteitelijk lange rij populieren langszij, naar de vestingstad Sluis. Daar worden we, een stormhemel vol wolken met haast boven ons, over de stadswallen gedreven. Ze lijken vooral een hondenuitlaatpad en trimgebied, zij het dat er onderlangs een vloedgolf schapen verschijnt. Op dunne zwarte poten, lange horens om de oren gekruld, worden ze door twee herdershonden in het rechte spoor gehouden. Bovenlangs loopt de herdersman, met handen vol schrammen, een hoge stok en een groene oliejas. ,,Het zijn Drentse schapen. Die hebben nog een kuddegevoel en ze vreten alles, ook brandnetels'', vertelt hij. Hij loopt hier nu in opdracht van de gemeente, maar: ,,Nummer één komt het schaap. Nummer twee het landschapsonderhoud.'' Als ik meer wil weten, moet ik meelopen, want de schapen moeten ,,naar de slaapwei''. ,,Nu. Anders gaan ze hier liggen herkauwen.'' Als kleine jongen wilde hij boswachter worden. Het werd schaapsherder, `ook buiten en ook met dieren', een beroep dat 60 à 80 uur per week in beslag neemt. Rond de vierhonderd beesten telt de kudde die hij bezit samen met zijn compagnon. Behalve stadswallen `doen' hun schapen ook de randen van akkers, en dan hebben de honden het druk. ,,We werken met hoedende honden. Ze zijn een levende afrastering.'' De schapen zoeken een slaapplek, de honden spelen met elkaar en gooien geintje – een wit juffershondje om. Vanmiddag een tweede ronde met de schapen over de wallen. ,,Werk zat, hier.''

Wij volgen de brede Damse Vaart, varen over met een door onszelf aangezwengeld pontje, en duiken met een smalle landweg het ruige land in. Dikke druppels lichten het groen op, maken helgeel van strogeel. De koeien keren hun kont naar de regen, een kluit vogeltjes waait met de wind mee. Hoort dit moois tot België of is het Nederlands? Ik zou het niet kunnen zeggen en het kan me ook niet schelen.

18 km. Kaart 14 (laatste km) en 13 van:

Deltapad, (LAW-pad 5-1) en kaart 1,2, (eerste km) van: Grenslandpad (LAW-pad 11), beide uitgegeven door Stichting LAW, Amersfoort.

Inl. openbaar vervoer tel. 09009292. Taxi tel. 0117 454545.