Niet lezen maar kijken

Het is welletjes, vindt Anne Paul Brinkman (45). Na dertig jaar laat de Amsterdamse antiquair en ontwerper zijn spulletjes veilen en vertrekt naar een Spaans landgoed.

Een huis is een maatpak. De voering, de knopen – alles moet kloppen. Want de schoonheid en de energie zit in de details. Misschien zie je die details niet direct, maar je voelt ze wel. De Amsterdamse antiquair en ontwerper Anne Paul Brinkman droomt vaak van huizen als perfecte maatpakken en hij is ook degene die er als zodanig over praat. Tientallen particuliere huizen heeft hij de afgelopen decennia in binnen- en buitenland van top tot teen in `Gesamtkunstwerke' veranderd, vertelt hij.

En nu is het welletjes. Brinkman emigreert naar Spanje. In de buurt van Barcelona kocht hij 45 hectare met een oud huis erop. Hij gaat er nog een nieuw huis bij zetten en daar eindelijk eens zelf een tuin vormgeven. Eigenlijk draait alles in zijn leven om vormgeven. Kijk dit weekeinde maar eens rond bij Sotheby's in Amsterdam. Wie voyeuristisch is ingesteld komt aan zijn trekken in de meer dan tien, door hem ingerichte huiskamers.

Alles wat er staat is te koop. En alles wat er staat komt uit de 1.600 vierkante meter die Brinkman met zijn gezin bewoond heeft. Een hybride collectie, zo noemt men dat, oftewel een voornaam allegaartje van bric à brac. Naast de zelfontworpen, grootschalige zitbanken staat een zeven eeuwen oude, zandstenen torso van de Khmer uit Thailand opgesteld. Daarnaast hangt een kandelaber van Venetiaans glas, die zo vorstelijk uitwaaiert dat je de rest van de woonruimte wel leeg kan laten. Ach, u zoekt iets kleiners? Wat te denken van een oud-Egyptische stenen kop, daterend uit de derde eeuw voor Christus. Of een 19de-eeuwse, erotische schildering uit China, waarop een heer ernstig studie maakt van een hem lieflijk aangeboden vagina?

Brinkman zoekt wereldwijd al heel lang naar `curiosa'. Het begon toen hij vijftien jaar oud was met een etalage van een meter breed in een Groningse dwarsstraat. Daar schilderde hij `Antiek' en `Curiosa' op de gevel en toen was het wachten op een clientèle. Zijn moeder en grootvader hadden de Minerva-academie in Groningen gevolgd. Het zoeken en kijken naar mooie dingen was iets vanzelfsprekends. Dat winkeltje kwam hem goed van pas. Want de puber Brinkman had al acht verschillende scholen achter de rug. Als kind was hij een ramp, zegt hijzelf. Dyslexie werd in die tijd nauwelijks herkend. Lezen gaat hem nog steeds moeizaam af, om over schrijven maar te zwijgen.

We wandelen door de `kamers' van Sotheby's. Rococo-spiegels weerkaatsen een peinzend boeddha-beeld uit China. Ooit was het hout gaaf beschilderd, maar bladderende verf is nog mooier. Brinkman staat stil bij het bijna duurste stuk van de komende veiling: ruim 20.000 euro. Het is een rijkelijk verguld bureau, omstreeks 1930 ontworpen door Henri Jansen. Een Nederlandse ontwerper met galeries in Parijs, New York, Kairo, Havanna, São Paulo en ga maar door, die overal de `beau monde' ten dienste stond. Brinkman bezocht iemand in Buenos Aires, liep in dat huis dit bureau tegen het lijf en bood net zo lang door tot hij het had.

Wie niet goed leest of schrijft, ontwikkelt een ander talent: en dat is kijken, vertelt de antiquair. Stijlen interesseren hem geen moer. Een huis moet `cosmopolitan' zijn. Weg met Hollandse sfeertjes. Men moet zich aan een Utrechtse laan in Parijs, New York of Barcelona kunnen wanen. En dat doet men met een drie meter lange marmeren tafel, gemodelleerd naar een voorbeeld uit het oude Rome, met een vijf meter hoge boekenkast of met een vroeg-negentiende-eeuwse, comfortabele `gondel'-stoel. Stukken als deze noemen Londense yuppen graag accent pieces, prestigieuze `eyecatchers' in een eigentijds, strak gedesigned interieur.

Met groot gemak doet Brinkman nu van alles afstand. Elk stuk heeft hij ontdekt, aangeraakt, thuis goed bekeken, en dat is genoeg. Het wordt tijd voor nieuwe dingen. Gek is dat toch, zegt hij zelf, je loopt langs duizend dingen en dan ineens sta je stil, omdat je alleen dat ene ding moet hebben. Dat weet je niet, dat voel je. Sommige mensen noemen zo'n ding dan kitsch. Maakt niet uit. Kitsch kan reuze puur zijn, én krachtig. En straks gaat hij zich in Spanje gewoon `cosmopolitan' wanen. Net doen of hij in Buenos Aires woont.

Veiling Anne Paul Brinkman collectie, dinsdag 17 sept. vanaf 10.30 uur bij Sotheby's, De Boelelaan 30 in Amsterdam. Kijkdagen vandaag en morgen van 10-16 uur.