Duitsland is ongevaarlijk

Waarom distantieert bondskanselier Schröder zich van de Texaanse cowboy in Washington? Volgens Arend Jan Boekestijn (NRC Handelsblad, 10 september) uit eigenbelang: met verkiezingen voor de deur laat hij de vreedzame SPD-achterban weten dat er geen Duitse soldatenlaarzen in Irak zullen marcheren. In Berlijn regeert de opportuniteit, omdat een ordinaire verkiezingsoverwinning in Schröders machtswellustige ogen belangrijker is dan de wankele wereldvrede, die met actie tegen het oorlogszuchtige Irak gered zou zijn.

Boekestijns analyse van de Duitse volksgeest is stuitend en beledigend. Schröder kan van alles aangewreven worden. Hij is een ijdele man die, zoals Saddam Hussein, zijn grijze haar verft en daar geheimzinnig over doet. Hij gedraagt zich soms als een verongelijkt jongetje: tijdens zijn ambtsperiode, zo beweerde hij een jaar geleden, is het land sociaal-economisch uit het slop gekropen, maar het Duitse volk had niet vaak genoeg Danke Kanzler! gezegd.

Maar bondskanselier Schröder vertegenwoordigt wèl de mening van het Duitse volk. De SPD en de Groenen, de Duitse regering, zijn tegen een aanval op Irak. Waarom? Boekestijn wijst erop dat Duitsland gewetensvol omgaat met zijn pijnlijke verleden. Juist dat is de reden dat de meerderheid van de Duitsers kritisch tegen een mogelijke oorlog aankijkt. Niet te allen tijde, maar er moeten goede redenen zijn om ten strijde te trekken, of zoals in Afghanistan, militaire ondersteuning te leveren. En Saddam is, volgens der Spiegel van deze week, niet gevaarlijker dan een willekeurige Afrikaanse dictator.

Boekestijn ziet spoken uit het verleden opdoemen: het ,,Duitse vraagstuk''. Maar het oude beeld van arrogante machtswellustelingen die kuilen graven aan het Noordzeestrand en in de internationale politiek streven naar hegemonie, is versleten. Bernhard Schlink wist met zijn ook in het Nederlands vertaalde roman Der Vorleser in 1995 een fel debat aan te zwengelen over de collectieve schuldvraag: hoe kunnen Duitse kinderen hun ouders, die mede verantwoordelijk zijn voor de nazi-misdaden, nog liefhebben? In welk ander land gebeurt zoiets?

De Amerikaanse president kijkt niet schuldbewust terug naar het leed dat Amerikaanse soldaten in Vietnam hebben aangericht, of naar Chili waar de CIA dictator Pinochet in het zadel hielp. Schröder, die goed nadenkt voor hij zich in een oorlog stort waarvan de afloop ongewis is, is te verkiezen boven de agressieve George W. Bush, die verwacht dat de rest van de wereld naar zijn pijpen danst.

Dr. Jacques Dane is historicus aan de Rijksuniversiteit Groningen.