Bitse Stoiber verliest het tv-debat

Het tweede tv-debat tussen de beide Duitse kanselierskandidaten is volgens de kijkers royaal gewonnen door Gerhard Schröder.

In een levendig en bijwijlen vinnig tv-debat heeft kanselierskandidaat Edmund Stoiber gisteravond de onvoorwaardelijke weigering van bondskanselier Gerhard Schröder om Duitse troepen deel te laten nemen aan een eventuele aanval op Saddam Hussein aan de kaak gesteld. Stoiber verweet Schröder de Duits-Amerikaanse betrekkingen nodeloos te beschadigen, zonder overigens zelf een duidelijk antwoord te geven op de vraag of hij een internationale expeditie tegen Irak wel zou steunen.

Volgens opinie-onderzoek dat tijdens en vlak na de uitzending werd gehouden heeft Schröder het debat in zijn voordeel beslist. Het eerste debat, twee weken geleden, leverde geen evidente winnaar op. In de ogen van de Duitse tv-kijker was Schröder gisteren zowel de sympathiekere als de competentere politicus, zeggen de peilingen. Gisteravond zagen ruim vijftien miljoen kijkers het debat, dat is ongeveer net zoveel als in een halve finale in het WK-voetbal.

Schröder bestreed dat hij met de Amerikaanse president George W. Busch verwikkeld is in een ,,krachtmeting'' over de kwestie-Irak. Stoiber hekelde het openlijke en onomwonden verzet van de rood-groene regering tegen Amerikaanse oorlogsplannen en verweet de kanselier dat hij geen dialoog met de Amerikaanse regering zoekt. Tegelijk sprak de Beierse minister-president zich uit tegen een Amerikaans soloactie en pleitte voor een gezamenlijk EU-optreden. Schröder herhaalde dat hij ook na een verkiezingszege niet van standpunt zal veranderen.

Een eventuele overwinning bij de verkiezingen van 22 september komt voor de kanselier overigens steeds dichterbij. Vier van de vijf belangrijkste bureaus voor opinieonderzoek voorspellen al twee weken een nek-aan-nekrace tussen SPD en CDU/CSU. Ook het vijfde bureau, het Instituut Allensbach, rapporteert nu dat het verschil tussen de twee steeds kleiner wordt. Allensbach, dat werkt in opdracht van de conservatieve Frankfurter Allgemeine Zeitung, stelde maandenlang een royale overwinning voor de christen-democraten in het vooruitzicht. In de nieuwste Allensbach-peiling is de voorsprong van CDU/CSU geslonken tot drie procentpunten.

Schröder slaagde er gisteravond in zich als ervaren staatsman te presenteren. Zijn optreden was rustig, maar alert. Zijn statements waren kort en overzichtelijk, zijn lichaamstaal was ontspannen. Het warme timbre van zijn stem verleende zijn antwoorden een betrouwbare klank.

Stoiber speelde de rol van goed onderlegde aanvaller in de eerste helft van het bijna 90 minuten durende duel met verve. Vrijwel elke vraag wist hij om te vormen tot een aanklacht tegen de hoge werkloosheid die de rood-groene regering ondanks talloze beloften niet onder controle heeft gekregen. Een keer pareerde Schröder zo'n aanval succesvol door erop te wijzen dat de verhoudingsgewijs zeer lage werkloosheid in Beieren de laatste weken snel stijgt. Schröder vilein: ,,Ik maak me daar grote zorgen over.''

Naarmate het debat vorderde werd Stoibers voortdurende herhaling van het werkloosheidsverwijt steeds irritanter. Na een uur werd Stoiber pinnig. Net iets te gretig regende kritiek neer in korte, bitse zinnen met een overdaad aan technocratische details. Stoibers hoge stemgeluid maakte een gespannen indruk. In zijn ijver Schröder te ontmaskeren liep hij het aura van betweter op. Stoiber bood zijn opponent bovendien de kans een verspreking met dédain te corrigeren.

Het verschil in presentatie kwam nog eens duidelijk naar voren tijdens de slotverklaring. Waar Schröder rustig vier uitdagingen voor de komende jaren presenteerde, probeerde Stoiber in het tijdsbestek van één minuut nog eens zijn gehele verkiezingsprogramma inclusief kritiek op vier jaar rood-groen te persen.