Pompen of verzekeren?

Verschillende delen van Europa werden de afgelopen maand geteisterd door hevige regenval. Enorme schade was het gevolg. Ook Nederlandse huishoudens werden getroffen. Hoe goed zijn we eigenlijk verzekerd?

`Goh, wat spiegelt mijn vloer mooi'', dacht Wilma Oosters uit Zevenbergen toen ze vorige week in de stromende regen thuis kwam. De werkster had in haar afwezigheid het hele huis geboend en dat had schijnbaar resultaat opgeleverd. Toen Oosters haar voet over de drempel zette, ontdekte ze dat de vloer niet glansde van schoonheid, maar omdat hij blank stond. Op bijna de hele begane grond van de villa stond 5 centimeter water.

Door de stortregen was de druk op het riool zo groot geworden dat de gootsteen in de bijkeuken overliep. En die bleef overlopen, terwijl Oosters hulp probeerde in te schakelen. De loodgieter had het echter te druk en stuurde haar van het kastje naar de muur. ,,Intussen liepen mijn spullen langzaam onder. Ik ben normaliter een ijskonijn, maar toen raakte ik toch even in paniek.''

Oosters was niet de enige die afgelopen week ontredderd met de enkels in het water stond. De wolkbreuk die het land verscheidene dagen teisterde, bezorgde veel mensen wateroverlast. In bijna alle gevallen ging het hoogstens om een paar centimeter water, maar het herstel van schimmelende muren, wegrottende vloerkleden en uitzettende vloeren is duur. De schade loopt al snel op tot enkele duizenden euro's.

De meeste Nederlanders zien dat geld echter al weer snel op hun bankrekening verschijnen. Aangezien waterschade vrijwel altijd is opgenomen in de inboedel- of opstalverzekering is bijna iedereen verzekerd tegen lekkende daken, binnenlopend water of overstromende riolen, zo leert navraag bij de grootste verzekeringsmaatschappijen van Nederland. De afgelopen jaren nam het aantal claims af, waarschijnlijk doordat er minder overlast was, aldus Gert Kloosterboer van het Verbond van Verzekeraars, de Nederlandse brancheorganisatie voor verzekeringsmaatschappijen.

,,Waterschade wordt bijna altijd helemaal vergoed'', zegt Sjoerd Hamstra, die voor verzekeringsmaatschappij Aegon gedupeerden langsgaat om de schade op te nemen. ,,De overlast is zo duidelijk te zien. Daar is meestal weinig discussie over'', zegt hij. Wie verzekerd is, kan dus rustig gaan slapen als het regent.

Zo ook Marion Schellekens uit Breda. Haar werkster belde haar tijdens de hoosbuien van vorige week op haar werk met de mededeling dat het hele huis onderliep. ,,Het water kwam inderdaad met bakken door het plafond zetten.'' Doordat de afvoer van het platte dak verstopt zat, zocht het water zijn weg door het dak. De fitting van een lampje in het plafond veranderde in een douchekop en de zithoek in een ,,zompige, smerige zooi''.

Om te voorkomen dat het wassende water de keuken zou binnendringen, klom Schellekens in de stromende regen het dak op en begon met haar arm in de afvoer te wroeten. Tot haar oksels in de troep, haalde ze uiteindelijk een half vergane handdoek uit de pijp. De overlast nam af, maar voor het plafond en de muur was het al te laat. ,,Dus ik heb mijn man gebeld. Die regelt dit soort dingen en hij zei dat we voor alles verzekerd zijn'', zegt Schellekens.

,,Dat kan niet'', reageert Hamstra van Aegon. ,,Je kunt je niet tegen alle waterrisico's indekken.'' Grootschalige rampen vallen bijvoorbeeld buiten elke polis, omdat ze simpelweg niet te verzekeren zijn. ,,Als het hele Rijnmondgebied onder water komt te staan, zou de schade zo hoog oplopen dat maatschappijen er aan onderdoor zouden gaan'', zegt Kloosterboer van het Verbond van Verzekeraars.

Nationale rampen vallen daarom onder de verantwoordelijkheid van de overheid. Bij de wateroverlast in 1995, toen de Maas, onder andere bij Itteren en Borgharen, buiten zijn oevers trad, dreigden gedupeerden met grote onverzekerde schade te blijven zitten. De overheid ging daarom met verzekeraars om de tafel zitten om een regeling te treffen. Dat mondde in 1998 uit in de Wet Tegemoetkoming Schadevoorziening (WTS). Die wet houdt in dat de overheid met een rampenplan komt als een ramp verzekeraars boven het hoofd groeit.

Nederland kan het water dus met een gerust hart tegemoet zien: verzekeraars dekken de overlast van lokale regenval en grotere rampen zoals overstroming van rivieren als Rijn, Maas of Waal en overstroming vanuit de zee worden geregeld door de overheid.

De grote vraag blijft echter: wanneer is er sprake van een grootschalige ramp? In de WTS zijn geen harde criteria vastgelegd, dus het verschaffen van een noodverziening blijft een politieke keuze.

Met die harde werkelijkheid werden veel boeren afgelopen week geconfronteerd. Alleen in West-Brabant liep vorige week al 10.000 hectare aan landbouwgrond onder. Grote delen van de oogst gingen verloren. De schade, die voor sommige boeren opliep tot 100.000 euro, is niet verzekerd. Het verzekeren van een boerenbedrijf tegen water is ook voor maatschappijen een te groot risico. Landbouworganisatie LTO ging er vanuit dat de overheid de boeren te hulp zou schieten, maar de situatie was volgens het ministerie van Binnenlandse Zaken niet ernstig genoeg om de WTS in werking te laten treden. Door de afwezigheid van harde criteria in de wet kunnen ook gewone burgers tussen wal en schip vallen.

Voor de meeste Nederlanders boden de hoosbuien van de afgelopen weken echter geen aanleiding voor dergelijke zorgen. ,,De schade van deze week werd in 80 procent van de gevallen vergoed'', meldt de woordvoerder van Aegon. ,,Het was topdrukte afgelopen week'', zegt schade-opnemer Hamstra. Hij kreeg drie tot vier keer zoveel verzoeken te verwerken als normaal. ,,Maar in de meeste gevallen vergoeden we bijna alles.''

De 20 procent die niet vergoed wordt, is grotendeels te wijten aan nalatigheid van de verzekerde of door onderverzekering. Het komt volgens Hamstra voor dat mensen voor een te laag bedrag verzekerd zijn. Mensen hebben steeds duurdere spullen en de bouwkosten zijn de afgelopen jaren sterk gestegen. Wie zijn verzekering niet mee laat groeien, blijft met een gat zitten. ,,Mensen maken zich pas druk over hun verzekering als het water op de drempel staat'', zegt Hamstra. ,,Maar ze kopen bijvoorbeeld wel steeds meer computers en televisies en die worden steeds duurder.''

Ook aan onderverzekering is volgens Hamstra echter wel een mouw te passen. ,,Soms ontstaat er een gat doordat de reparatie van een dak of een keuken duurder is geworden dan een paar jaar geleden.'' Omdat mensen daar volgens hem niet zo veel aan kunnen doen, sluit Hamstra meestal een compromis. ,,We keren zo veel mogelijk uit en als mensen een deel van de reparatie zelf doen, krijgen ze het meestal alsnog rond. Dat is het spel.''

Maar als mensen structureel onderverzekerd zijn, komen ze voor een vervelende verrassing te staan. ,,Ik kom wel eens bij mensen die hun huis op basis van de koopsom hebben verzekerd, terwijl de herbouwwaarde veel hoger is'', vertelt Hamstra. De reparaties liggen in zo'n geval soms `een halve ton' hoger dan de verzekering dekt. ,,Dat is wel eens moeilijk'', geeft Hamstra toe. ,,Maar we zijn geen filantropische instelling.''