Honkballer nieuw probleem Numico

Honkbalspeler Mark McGwire bracht Numico in de verleiding een discutabel product op de Amerikaanse markt te brengen. Gedupeerde klanten eisen 350 miljoen dollar.

Babyvoeding- en vitaminefabrikant Numico nam in 1999 en 2000 de twee Amerikaanse bedrijven GNC en Rexall Sundown over en ondervindt daarvan nog steeds de naweeën. Na organisatorische problemen, tegenvallende winsten, afboekingen voor de te hoge overnamesommen en een nieuwe topman, staat het hoofdkantoor in Zoetermeer binnenkort een aantal rechtszaken te wachten van ontevreden klanten in de Verenigde Staten.

Vorig jaar dreigde justitie in Florida met een boete van tientallen miljoenen dollars toen ze in GNC-winkels potjes voedingssupplementen aantrof waarvan de uiterste verkoopdatum was verstreken. Dat kon Numico afkopen door in januari van dit jaar te schikken voor één miljoen dollar, vooral omdat kopers van de pillen geen gezondheidschade hadden opgelopen en de werking van de vitamines nauwelijks minder bleek als de verkoopdatum was overschreden.

Nu wacht Numico een veel grotere claim van ongeveer 350 miljoen dollar. In opdracht van vijftig cliënten klaagt het advocatenkantoor Trenam, Kemker, Scharf, Barkin, Frye, O'Neill & Mullis uit Tampa Florida, in een class-action suit in zeven staten Rexall Sundown en GNC aan. Advocaat J. Goldsmith beschuldigt beide Numico-dochters van overtreding van artikel 501 van de `Deceptive and Unfair Trade Practices Act' en de fraudewet.

Goldsmith stelt dat Rexall Sundown en GNC wisten dat androstenedionproducten niet zorgden voor een snellere spieropbouw en meer atletisch vermogen, zoals de advertenties en bijsluiters op de verpakkingen beschreven. De advocaat concludeert uit verklaringen en interne bedrijfsmemo's dat het management van GNC altijd heeft getwijfeld over de werking van `andro', zoals het middel in de volksmond heet, maar ook dat het management bijwerkingen vermoedde. Nadelige gevolgen komen pas later – het kan tien jaar duren – aan het licht.

Justitie gaat om dezelfde reden claims beoordelen die zijn ingediend tegen onder meer Vital Pharmaceuticals, Vitamin Shoppe Industries, Bodyonics, Twin Laboratories en Natural Supplement Association. Goldsmith eist van de bedrijven in totaal één miljard dollar. Dit is gebaseerd op de geschatte totale verkoop van androstenedion-middelen in 1998, 1999 en 2000, een bedrag dat volgens de wet vermenigvuldigd mag worden met de factor drie. De meeste rechtbanken besluiten de komende maanden of ze overgaan tot vervolging.

Toonaangevende wetenschappelijke studies, bijvoorbeeld van Doug King van Iowa State University en van Benjamin Leder van het Massachusetts General Hospital, wijzen al jaren op bijwerkingen van anabole steroïden. Andro zou de groei van borst en tepels sterk stimuleren, zorgt tot 40 procent meer haargroei en afname van de lichaamseigenproductie van het hormoon testosteron. Bij mannen kan dit bij herhaald gebruik leiden tot steriliteit. Sommige onderzoeken waarbij proefpersonen werden ingezet, merkten na inname van andro dat het niveau van het schadelijke LDL-cholesterol toenam en dat van het `goede' HDL-cholesterol daalde. Dat is slecht voor de alvleesklier en lever en vergroot de kans op hartkwalen.

Dat was volgens Goldsmith reden voor GNC om aanvankelijk geen andro-capsules in zijn winkels te verkopen. Die houding veranderde toen de Amerikaanse honkbalspeler Mark McGwire in 1998 erkende dat hij andro slikte, iets dat overigens niet verboden is in deze sport. McGwire verwierf dat jaar grote faam door het 37 jaar oude recordaantal homeruns te breken van 61 naar zeventig, waarmee hij later werd uitgeroepen tot `Beste sportman ter wereld'. Marktexperts verwachtten na die bekentenis dat de verkoop van andro zou vertwintigvoudigen. Na druk van de marketingafdeling en enige bedrijfsleiders van de 4.200 GNC-winkels, die met lede ogen keken naar concurrenten die de producten wel verkochten, ging de directie van GNC overstag.

In advertenties suggereerden de dochterondernemingen van Numico dat hun andro een anabole steroïde was. Dat was voor krachtsporters, met name gewichtheffers, atleten en body-builders een argument deze middelen te kopen. Anabole steroïden bevorderen de aanmaak van eiwitten en bevatten het mannelijke hormoon testosteron. Gebruikers meenden dat ze er hun prestatie mee konden verbeteren, waardoor de capsules populair werden in sportscholen en bij wedstrijden. In Nederland zijn anabole steroïden alleen op recept verkrijgbaar voor specifieke aandoeningen.

Door McGwire schoot de omzet van androstenedion in de VS in korte tijd omhoog met 500 procent. De koopwoede was van beperkte duur. In het voorjaar van 1999 piekte het gebruik van andro, maar dat nam daarna gestaag af. Waarschijnlijk zagen de sporters dat het geld dat ze eraan spendeerden weinig extra spierbundels opleverden. Langzamerhand sijpelden ook de wetenschappelijke waarschuwingen door bij sporters. Volgens een woordvoerder van Numico haalden GNC en Rexall Sundown de andro in 2000 helemaal uit de winkelschappen. Het middel werd nauwelijks meer verkocht.