`Een kerkbestuur bedondert je nooit'

Terwijl Nederland in hoog tempo ontkerkelijkt, is kerkverzekeraar Donatus in Rosmalen al 150 jaar een bloeiend bedrijf. ,,Kerkgenootschappen zijn ideale klanten.''

Directeur Jo Hermans van verzekeringsmaatschappij Donatus heeft een slechte week achter de rug. Vorige week werden er binnen enkele dagen maar liefst twee grote kerkbranden gemeld, in Nibbixwoud en in Sprang-Capelle. ,,Het is altijd hetzelfde met die grote branden'', klaagt Hermans. ,,Het gebeurt steeds als er loodgieters of dakdekkers bezig zijn geweest. Een paar jaar geleden in Oisterwijk precies hetzelfde.''

Hermans is kerkverzekeraar. De St. Jan in Den Bosch, de St. Bavo in Haarlem, de St. Servaas in Maastricht, er zijn maar weinig beroemde kerken die niet bij Donatus verzekerd zijn. Maar ook de minder bekende zijn `in portefeuille' bij het bedrijf in Rosmalen: alle katholieke kerken in Nederland, 90 procent van de hervormde en 50 procent van de overige kerkgebouwen; in totaal ruim vierduizend van de vijfduizend kerken in Nederland. De kleinere kerken zijn veelal uitgebreid verzekerd, behalve tegen brand en storm ook tegen onder andere waterschade, inbraak, rook en roet. Soms ook tegen vernieling van graven, ruiten en schijnwerpers. De grote monumentale kerken zijn vaak alleen verzekerd tegen brand- en stormschade, omdat anders de premie te hoog zou worden.

Betere klanten dan kerkgenootschappen kun je je niet wensen, meent Hermans. ,,Er gebeurt relatief weinig. De meeste schadegevallen doen zich voor aan het einde van het jaar, als er kerststalletjes in vlammen opgaan. Die brandjes zijn snel geblust, maar je hebt al snel 20.000 euro rook- en roetschade.'' De moraliteit onder de klanten is hoog, volgens Hermans. ,,Wij hoeven nooit bang te zijn voor fraude.'' Dat maakt dat Donatus, dat ook kloosters, scholen en zorginstellingen onder zijn hoede heeft die ooit werden opgericht vanuit de kerk, een bijzondere band kan onderhouden met de klanten. ,,Als een zuster in een klooster een gat brandt in haar blouse, dan vragen we nooit om de aankoopbon of hoe oud die blouse is. Wij zeggen: koop maar een nieuwe, want we weten dat we nooit bedonderd worden. Andere verzekeraars kúnnen eenvoudigweg nooit zoveel vertrouwen stellen in hun klanten.''

Stabielere bedrijven dan Donatus zijn er nauwelijks te vinden in de wereld. Al sinds de oprichting, precies 150 jaar geleden, groeit het vermogen jaarlijks. Anno 2002 is er ruim 28 miljoen euro reserve in kas om calamiteiten te dekken, circa dertig keer zoveel als de Verzekeringskamer minimaal eist van verzekeraars. Van twee branden in één week raakt men bij Donatus dan ook niet echt in paniek. Omdat er doorgaans zo weinig schade is, wordt vrijwel elk jaar de helft van de premie terugbetaald aan de verzekerden. [Vervolg DONATUS: pagina 14]

DONATUS

Teruglopend kerkbezoek schaadt omzet verzekeraar niet

[Vervolg van pagina 13] Alleen na de Enschedese stadsbrand van 1862 werden de premies korte tijd verhoogd wegens de enorme schade die Donatus toen moest dekken. De afgelopen vijf jaar bedroeg de winst, mede na opbrengst uit eigen vermogen, gemiddeld een kleine 9 miljoen euro per jaar. Een bijzondere prestatie bij een omzet van 14 à 15 miljoen euro.

Donatus werd in 1852 opgericht door enkele katholieke geestelijken als `onderlinge vereveningskas' om katholieke geloofsgemeenschappen enige rugdekking te geven als hun kerk brandschade opliep. Het risico werd hoofdelijk omgeslagen. Ook kerkelijke brouwerijen, drukkerijen en zorg- en onderwijsinstellingen waren welkom bij Donatus. Lange tijd bleef de verzekeraar katholiek: pas in 1950 kreeg het bedrijf voor het eerst een leek als directeur. Het duurde tot 1968 voordat de verzekeringsmaatschappij werd opengesteld voor andere gezindten en in 1973 nam Donatus de Hervormde kerkverzekeraar Stormbrand over. Anno 2002 zit er nog één priester in het bestuur van Donatus.

Het teruglopend kerkbezoek in de laatste decennia en de daarmee gepaard gaande sluiting van kerken heeft (nog) geen invloed op de omzet van Donatus. Integendeel. ,,We krijgen er nog dagelijks klanten bij'', volgens Hermans. ,,Vooral uit de reformatorische en evangelisch-lutherse hoek. Die kerken zijn vanouds verzekerd via een tussenpersoon uit eigen kring, maar als zo'n agent overlijdt of zijn bedrijf sluit, komen kerken bij ons per saldo een stuk voordeliger uit.''

Toch zal de ontkerkelijking op enig moment voelbaar worden, weet Hermans. ,,Onderzoek toont aan dat over tien jaar het aantal kerken met 10 procent zal zijn gedaald. Wordt een kerk niet meer voor de eredienst gebruikt, dan stoten wij zo'n kerk af. Als we ook kerkgebouwen zouden blijven verzekeren die worden omgebouwd tot appartementencomplex, dan zouden we alleen de projectontwikkelaar maar spekken en dat is niet in het belang van onze verzekerden.'' Ook kerken die een nieuw leven begonnen zijn als cultureel podium gaan uit portefeuille. ,,Niets zo gevaarlijk als kerken die een horeca-achtige bestemming krijgen. Het zijn ook altijd de parochieachtige jongerengebouwtjes bij kerken die veel schade lijden. Als we dat soort gebouwen ook zouden verzekeren, zou dat niet in het belang van onze klanten zijn.''

De `toestand in de wereld' heeft wél gevolgen voor Donatus: de herverzekeringspremies zijn na 11 september 2001 zo gestegen dat het bedrijf zich genoodzaakt zag onlangs in Zwitserland een eigen herverzekeringsdochter op te richten, Dona Re. Hermans: ,,Herverzekeraars hebben de afgelopen tien jaar zwaar aan ons verdiend, terwijl we nauwelijks schade hebben. Desalniettemin moesten we veel meer gaan betalen. Via Dona Re hopen we nu wat geld in eigen huis te houden.'' En de dip op de financiële markten, in combinatie met de twee branden van vorige week, zal er mogelijk toe leiden dat de winst dit jaar een beetje lager uitvalt.

Donatus zou de omzet omhoog kunnen jagen door zich ook op niet-kerkelijke projecten te richten, volgens Hermans. ,,Maar dat doen we niet. De vraag is bovendien of dat wel in het belang zou zijn van de leden. Meer omzet betekent nog lang niet altijd meer winst. We blijven bij onze core business. Als kleine verzekeraar moet je niet aan dingen beginnen waar de grote verzekeringsmaatschappijen zich al mee bezig houden. Om te concurreren zouden we de premie zó laag moeten houden dat we er geld op toe zouden moeten leggen.''

Als de omzet terug gaat lopen doordat het aantal kerken daalt, zal Donatus zich moeten bezinnen op de toekomst, weet Hermans. ,,Misschien moeten we ons dan aansluiten bij een grote verzekeraar. Maar dat is de eerste tien jaar niet aan de orde.''