De rust van de jeugd

Robert Fischer was veertien jaar toen hij eerst het open en daarna het gesloten kampioenschap van de Verenigde Staten won. Een jaar later werd hij vijfde in het interzonale toernooi in Portoroz, waardoor hij wereldkampioenskandidaat was en de jongste grootmeester uit de geschiedenis.

Niet erg onder de indruk was Lodewijk Prins, die in Het Parool ongeveer schreef: ,,De Amerikanen hopen op een opvolger van Reshevsky, maar ondanks zijn onmiskenbare successen lijkt in de enigszins schoolse Robert Fischer toch geen kampioen van vergelijkbare kracht te schuilen.'' In Fridrik Olafsson zag hij veel meer.

Dat ik dit nog uit het hoofd min of meer kan citeren laat zien met hoeveel aandacht ik als kind de eigenzinnige beschouwingen van Prins las. Wat Fischer betreft had hij het in 1958 mis, maar dat neemt niet weg dat het goed is om de waan van de dag te wantrouwen.

Het duurde heel lang voor het record van Fischer met iets meer dan een maand verbeterd werd door Judit Polgar, maar tegenwoordig gaat het hard. Er wordt opgemerkt dat de grootmeestertitel minder waard is dan vroeger en dat de nieuwe wonderkinderen lang geen Fischers zijn. Dat is waar. Het kan ook niet dat er om de paar jaar een nieuwe Fischer opstaat. Maar het is ook waar dat de meeste van die jonge grootmeestertjes zich binnen een paar jaar met de wereldtop kunnen meten.

Deze maand haalde Sergej Karjakin, twaalf jaar oud, in een toernooi in de Oekraïense stad Soedak zijn derde grootmeesterresultaat, het laatste dat hij nog voor de titel nodig had. Dat hij door de echte groten al ernstig wordt genomen bleek vorig jaar, toen hij als secondant werd opgenomen in de ploeg van Roeslan Ponomariov, die wereldkampioenschap van de FIDE zou worden.

Karjakin woont in Kramatorsk, in het oosten van Oekraïne. Een staalfabriek is zijn sponsor en Vladimir Savon, oud-kampioen van de Sovjet-Unie, zijn trainer. Zijn stijl is rustig en technisch. Tactische verwikkelingen beheerst hij uitstekend, maar hij zoekt ze niet per se op. In het toernooi in Soedak ontstak hij één keer een vuurwerkje, maar dat was al eerder vertoond en als kind van het computertijdperk zal Karjakin dat zeker geweten hebben.

Wit Karjakin-zwart Malinin, Soedak 2002

1. e2-e4 Pb8-c6 2. d2-d4 e7-e5 3. Pg1-f3 e5xd4 4. Pf3xd4 Dd8-h4 5. Pb1-c3 Lf8-b4 6. Lf1-e2 Pg8-f6 7. 0-0 Lb4xc3 8. Pd4-f5 Dh4xe4 9. Le2-d3 De4-g4 10. f2-f3 Dg4-a4 11. b2xc3 0-0 12. Pf5xg7 Kg8xg7 13. Lc1-h6+ Tot hier Vukovic-Mozetic, kampioenschap van Joegoslavië 1991, waar wit won na 13...Kh8 (13...Kg8 14. Dd2 Dh4 15. Lg5 is ook winnend voor wit) 14. Lxf8 13...Kg7xh6 Hier laat zwart zich liever mat zetten 14. Dd1-d2+ Kh6-h5 Ook na 14...Kg7 15. Dg5+ gaat zwart mat. 15. g2-g4+ Pf6xg4 16. f3xg4+ Da4xg4+ 17. Kg1-h1 d7-d6 18. Tf1-f6 Dg4-g5 19. Ld3-e2+ Lc8-g4 20. Le2xg4+ Zwart gaf op.

De volgende partij speelde Karjakin toen hij acht jaar was en zijn behoedzame stijl is er al goed in te herkennen.

Wit Karjakin-zwart Sjevtsjenko, Tallinn open 1998

1.e2-e4 c7-c5 2.Pg1-f3 Pb8-c6 3.d2-d4 c5xd4 4.Pf3xd4 Pg8-f6 5.Pb1-c3 e7-e5 6.Pd4-b5 d7-d6 7.Lc1-g5 a7-a6 8.Pb5-a3 b7-b5 9.Pc3-d5 Lf8-e7 10.Lg5xf6 Le7xf6 11.c2-c3 0-0 12.Pa3-c2 Lf6-g5 13.a2-a4 b5xa4 14.Pc2-e3 Lc8-d7 15.Ta1xa4 a6-a5 16.Lf1-c4 Ta8-b8 17.b2-b3 Kg8-h8 18.0-0 g7-g6 19.Dd1-d3 f7-f5 20.f2-f3 Lg5-h6 21.Tf1-d1 Dd8-h4 22.Ta4-a2 Dh4-d8 23.Pe3-c2 Lh6-g7 24.Pd5-e3 f5-f4 25.Pe3-d5 Hij trapt natuurlijk niet in het valletje 25.Dxd6 Db6 26.Dxd7? Tfd8 25...g6-g5 26.b3-b4 g5-g4 27.b4-b5 Pc6-a7 28.Pc2-e1 Voorzichtig. Om zwarts koningsaanval te ontkrachten is hij zelfs bereid zijn mooie b-pion op te geven. 28...g4-g3 Zwart blijft op aanval spelen. 29.Td1-b1 g3xh2+ 30.Kg1-h1 Lg7-f6 Zwart denkt niet aan veiligheid, anders had hij 30...Pc8 31.b6 Lc6 gedaan. 31.b5-b6 Pa7-c6 32.Pd5-c7 Lf6-h4 33.Lc4-d5

MdMeMdMf

mMBimMmg

MAhaMmMm

aMmIaMmM

MmMmGaMc

mMAKmGmM

JmMmMmGa

mJmMBMmL

33...Lh4xe1 Na 33...Pe7 was de strijd nog open, maar nu komt wit in duidelijk voordeel. 34.Ld5xc6 Le1-h4 Na 34...Lxc6 is zowel het ingewikkelde 35.Pe6 als het kalme 35. Txe1 Txb6 36.Pe6 Dh4 37. Td1 gunstig voor wit, maar zwart had dat toch moeten doen. 35.Lc6xd7 Dd8xd7 36.Ta2xa5 Lh4-f2 37.Pc7-d5 Nu wint wit met zijn sterke b-pion vanzelf. 37...h7-h5 38.Ta5-a7 Dd7-e6 39.Dd3-e2 Lf2-c5 40.De2-e1 Tf8-g8 41.De1-h4 Tg8-g7 42.Dh4xh5+ Kh8-g8 43.Ta7xg7+ Kg8xg7 44.Tb1-a1 Zwart gaf op.