Meer geld, meer actie

Lek is zo'n film waarmee de filmwereld en de critici elkaar eens in de zoveel jaar toeknikken en zeggen: dat kunnen wij toch maar in Nederland. En dan bedoelen ze dat ze in staat zijn een film af te leveren die niet doorzakt onder de pretenties, die goed in elkaar zit en die commerciële potentie heeft. Zo'n film die, als-ie in Amerika was gemaakt, met Brad Pitt en Jennifer Lopez, volle zalen zou trekken en nog jaren in de videotheek zou liggen.

Maar ja, dit is Nederland hè. Onze Pitt is Cas Janssen, onze Lopez Ricky Koole – en hoe goed die ook acteren, hoe goed het scenario ook in elkaar zit, hoe inventief sommige scènes ook zijn, Lek is een publieksfilm die ze in sommige landen beter kunnen maken, domweg doordat ze meer geld hebben om er meer actie in te pompen voor het publiek dat daarvoor komt kijken. Regisseur George Schouten legt het deze week nog eens uit in Vrij Nederland: ,,In het script van Total Recall (Paul Verhoeven, red.) zaten oorspronkelijk ca. honderd doden, daar maakte hij tweehonderdvijftig van, dan bracht de film een paar miljoen meer op.'' Zo simpel is het: een zouteloze actiefilm als Gone in 60 seconds, regelrecht uit de kelders van Verbunt van het filmwezen, trekt in Nederland 480.000 bezoekers, Lek krap 95.000.

Lek is een gaaf relaas van IRT-achtige allure, met een keiharde bende (geleid door de keiharde Ton Kas, wat is die akelig goed) en een boterzachte politieman (Cas Jansen), die toevallig iemand in de bende blijkt te kennen die eruit wil stappen, Victor Löw. Met gemak schakelt regisseur Jean van de Velde heen en weer tussen de lichte toon als hij het moeizame gezinsleven van de politieman en zijn vriendin laat zien, en de kilte van de gangsterscene, met meteen in het begin een heuse martelscène.

Nee, aan de film zelf ligt het niet, het ligt aan het filmklimaat. Lek had het vlaggenschip moeten worden van de nieuwe Nederlandse filmindustrie, toemaar, die als vanzelf zou ontstaan nadat de overheid filminvesteerders fiscaal voordeel bood. Die pret heeft een paar jaar geduurd, slimme producenten en hun accountants hebben de fiscus vele miljoenen lichter gemaakt en de Nederlandse filmwereld heeft even boven haar stand geleefd. Deze zomer is de regeling afgeschaft, de Belastingdienst is wel goed maar niet gek. Dan maar geen filmindustrie. Dus blijft het elk jaar hopen op die ene opleving, dat eenzame Dagje naar het strand, Abel, Spoorloos of Zusje.

Lek (Jean van der Velde, 2000, Nederland). Canvas, 23.35-1.15u.