`LPF'ers praten een beetje te veel'

Staatssecretaris Cees van Leeuwen (LPF) is een mediaoffensief begonnen. Maar wel heel voorzichtig.

,,Bij andere partijen is er net zoveel aan de hand, maar die schermen het beter af. Die partijen die zo verloren hebben, denk je dat het daar nu zo leuk is?'' Cees van Leeuwen, LPF-staatssecretaris voor cultuur en media, weet waarom zijn partij zo vaak negatief in het nieuws is. ,,De helft van het probleem is dat we te veel praten met de pers. De woordvoering is niet goed geregeld. Ik hoop dat Harry Wijnschenk dat inziet.'' Van Leeuwen (Den Haag, 1951) geeft zelf het voorbeeld. De voormalige advocaat, gespecialiseerd in arbeids- en entertainmentrecht, kan goed zwijgen. Als vice-voorzitter van het interim-bestuur, voor zijn benoeming tot staatssecretaris, maakte hij al een rustige indruk temidden van ruziënde partijgenoten. Als LPF-bewindsman is hij een uitzondering; hij deed politiek nog niet van zich spreken. Sinds zijn aanstelling verklapte Van Leeuwen alleen dat er een boek van de Dalai Lama op zijn nachtkastje ligt, en dat Wilhelmina het laatste toneelstuk is dat hij zag.

Maar nu is het tijd voor een media-offensiefje. De eerste ideeën zijn geformuleerd en donderdagochtend aan de verzamelde ambtenaren gepresenteerd (,,Dat leek me heel logisch, maar het was nog nooit eerder gedaan''). Nu volgen de media. Gisteravond NOVA, vandaag deze krant, morgen de Volkskrant, volgende week de VPRO.

De pers en de LPF, het is een moeizame relatie. Drie LPF-Kamerleden – Herben, De Jong en Bijlhout – hebben gesuggereerd dat de politiek zich moet bemoeien met de publieke omroep, omdat de verslaggeving te eenzijdig zou zijn. Van Leeuwen is degene die dat op zich kan nemen. ,,Vrijheid van meningsuiting, en dus ook de persvrijheid, staan heel hoog in mijn toptien van grondrechten, daar kom ik niet aan. Wel volg ik met veel belangstelling hoe de media bezig zijn met zelfonderzoek naar de wijze waarop ze over de LPF en Pim Fortuyn hebben bericht. Er is introspectie op gang gekomen, en dat juich ik toe. Journalisten moeten regelmatig in de spiegel kijken. Als gemiddelde Nederlander valt me op dat de pers wel heel erg in negatieve dingen is geïnteresseerd, dat nieuwswaarde wel eens voorrang krijgt boven eerlijkheid. Als staatssecretaris realiseer ik me dat ik mij daar niet in kan mengen.'' [Vervolg VAN LEEUWEN: pagina 8]

VAN LEEUWEN

'Meer cultuur voor meer mensen'

Het devies van de nieuwe staatssecretaris

[Vervolg van pagina 1] Belangstelling van de pers voor `negatieve dingen' ondervond Van Leeuwen bij zijn benoeming aan den lijve. Zijn conflict met ex-minister Netelenbos over zijn 17de-eeuwse boerderij in Hoogmade, die moest wijken voor de HSL, haalde alle kranten. Netelenbos verwijt Van Leeuwen dat hij dit voorjaar authentieke onderdelen uit de boerderij heeft verwijderd, terwijl de boerderij al onteigend was, en verplaatst zou worden naar het Openluchtmuseum in Arnhem. Twee kort gedingen over de onteigening van Van Leeuwen tegen de Staat zijn ingetrokken, beide partijen zullen zich schikken in een advies van een commissie die moet worden benoemd door premier Balkenende.

Op zijn werkkamer hangt een aquarel van de omstreden boerderij. Hier ontving Cees van Leeuwen de afgelopen maand tal van betrokkenen uit het culturele veld. ,,Ik wilde eerst de mensen leren kennen, die stukken lees ik later wel.'' Binnenkort begint hij met een `roadshow' langs de provincies, om daar te horen wat er speelt.

Luisteren, daar is Van Leeuwen naar eigen zeggen goed in. Ging het bij de econoom Van der Ploeg om cultuur als confrontatie, bij de jurist Van Leeuwen draait alles om communicatie. Na vier opwindende jaren, vol onrust en debat, wordt het de komende periode waarschijnlijk heel wat rustiger voor de culturele instellingen. ,,Op mijn verzoek hebben Van der Ploeg en ik vorige week geluncht, het is een heel aardige vent. Ik wil mijn voorganger niet afvallen, maar uit het veld krijg ik signalen dat mijn aanpak anders is, meer gericht op uitwisseling. Wat mij betreft wordt het cultuurbeleid minder dirigistisch, minder paternalistisch dan onder Van der Ploeg. Het is de taak van de overheid om de voorwaarden te scheppen voor een rijk cultureel aanbod, niet meer dan dat. Ik ben voor grote vrijheid voor de instellingen, veel eigen verantwoordelijkheid. Alleen de subsidiëring moet goed worden gecontroleerd.''Een van de meer spraakmakende prioriteiten van Van der Ploeg was het streven naar meer allochtonen op de podia en in de zalen. ,,Over een paar jaar bestaat de helft van de bevolking in de Randstad uit mensen van niet-Nederlandse afkomst. Het zou te zot zijn om die ontwikkeling te negeren. Ik ga dat diversiteitsbeleid juist full speed intensiveren. Alleen bestaat de andere kant van de medaille voor mij uit integratie. Mensen kunnen best iets van hun eigen cultuur behouden, maar wat ik wil stimuleren is deelname aan de gedeelde Nederlandse cultuur.''

Natuurlijk zijn er ook eigen ideeën. Van Leeuwen heeft zelfs een slogan: `meer cultuur voor meer mensen'. Een beetje misleidend devies, erkent de bedenker, want het is niet de bedoeling om het culturele aanbod te vergroten. Van Leeuwen wil het bestaande aanbod toegankelijker maken voor meer mensen. Dat kan volgens hem door samenwerking met andere partijen: bedrijven, scholen, amateurgezelschappen, zogenoemde `partners in culture'. Aan de vraagzijde moet de drempel worden verlaagd door een Nationale Ticketlijn voor elk denkbaar kaartje (,,De Uitlijn is niet volledig genoeg''), een gratis Nationale Muziek- en Theaterdag (,,Voor mensen die anders niet zouden gaan'') en het stimuleren van thuisoptredens (,,Toen ik vorig jaar 50 jaar werd heeft de pianist Sergej Pashkevich bij mij thuis gespeeld, dat was heel leuk'').

`Meer cultuur voor meer mensen' kan ook worden gerealiseerd dankzij een breed cultuurbegrip, dat Van Leeuwen dankt aan zijn studie culturele antropologie. Bovendien signaleert hij ,,meer oog voor mooie dingen'' in de samenleving. ,,Tien jaar geleden kocht ik een oude Jaguar omdat ik `m mooi vond, maar ik durfde `m nauwelijks te laten zien. Nu kan dat wel, er is meer aandacht voor design, architectuur. Ik heb een servies van Versace waar ik erg van geniet. Met het esthetisch genoegen groeit ook het debat, bijvoorbeeld over kunst in de openbare ruimte. Dat is goed, kunst is communicatie.''

Toen bekend werd dat de cultuurportefeuille naar de LPF ging, klonk er geen gejuich in de musea en theaters. De summiere cultuurparagraaf in het verkiezingsprogramma, met profijtbeginsel en sponsoring als alternatief voor subsidiëring, gaf daar weing aanleiding toe. ,,Ik wil geen invoering van het profijtbeginsel. Dat is een zin uit het programma waar ik me niet achter kan scharen, daar moet ik over praten met de fractie. Over sponsoring is Van Leeuwen wel enthousiast. Als bestuursvoorzitter van het Frans Liszt Internationaal Pianoconcours haalde hij, net voordat hij die functie moest neerleggen, CenE Bankiers als tweede hoofdsponsor, naast Ernst & Young, binnen.

En die suggestie van partijgenoot Ferry Hoogendijk, om alle opera-subsidie maar af te schaffen? ,,Daar moet ik maar eens een goed gesprek met Ferry over voeren, ik ben wel nieuwsgierig naar zijn motieven om zoiets te zeggen. Ik denk niet dat hij zich realiseert hoe duur die kaartjes worden zonder subsidie. Ferry laat wel vaker ballonnetjes op zonder dat hij de consequenties overziet.'' Hoogendijk wordt volgens Van Leeuwen een van de drie cultuurwoordvoerders van de LPF in de Kamer, naast Mat Herben en Fierous Zeroual.

Voorlopig hoeft er echter nog niet hard te worden bezuinigd, want tot tevredenheid van Van Leeuwen – ,,Is dat dankzij de VVD? Dat kan, ik weet het niet zeker'' – blijft het cultuurbudget van 655 miljoen euro gelijk. ,,Dat zegt iets over het belang dat dit kabinet aan cultuur hecht.'' Daar staat tegenover dat er niets over cultuur in het Regeerakkoord staat, en dat premier Balkenende bij kritiek van de Kamer hierop verwees naar de schoonheid van de Rotterdamse Erasmusbrug. Van Leeuwen begrijpt die reactie wel: ,,Ik neem aan dat er voor Balkenende een kwinkslag in zat. En het is toch ook een mooie brug?''

Van Leeuwens liefhebberijen reiken van wijn tot voetbal. Als Feyenoord-fan is hij vanavond aanwezig bij de Supercup-finale tegen Real Madrid in Monaco. Na Van der Ploeg, wiens hart bij theater lag, komt er nu een staatssecretaris die vooral van muziek houdt. Zijn verleden als langharige bassist bij de symfonische rockgroep Kayak kreeg bij zijn benoeming veel aandacht. Maar een voorkeursbehandeling zit er niet in. ,,Omdat ik vroeger in een bandje heb gespeeld, ga ik toch geen extra geld geven aan popmuziek!'' Van klassieke muziek houdt Van Leeuwen ook, getuige zijn werk voor het Liszt Concours. ,,Natuurlijk heb ik met sommige kunstdisciplines meer affiniteit dan met andere. Maar alles wat ik daarover zeg leidt maar tot misverstanden. Ik ben in ieder geval erg blij met al die uitnodigingen die ik tegenwoordig ontvang.''