Acht weken Turkije en je kunt opnieuw beginnen

De vakantie van leraren kan best korter, stelt de Onderwijsraad. Daarmee kunnen ze de werkdruk beter spreiden. Leraren zijn sceptisch. En wat doen ouders straks met de kinderen?

Minder lange vakanties en kortere schoolweken? Dat wordt een ramp, zegt Yurdagül Yesildal, moeder van drie meisjes van 11, 9 en 7 jaar. ,,Weet je van naschoolse opvang kost? Zeveneneenhalve euro per uur. En dat voor drie kinderen! Als de kinderen eerder uit school komen, wordt dat niet meer te betalen.''

Yesildal vindt het niets, het plan van de Onderwijsraad om de vakanties in het onderwijs te bekorten en kortere schoolweken in te voeren. Ze runt met haar man een verzekeringsbedrijf. Het brengt, zegt ze, voor werkende en allochtone ouders enorm veel problemen met zich mee. ,,Allochtone ouders gaan vaak de hele zomervakantie met het hele gezin op vakantie naar het land van herkomst. Wij gaan bijna elk jaar zes weken naar Turkije. Met de auto, vier dagen heen en vier dagen terug. Als je dan in drie weken terug moet zijn, dan kun je bijna beter thuisblijven.''

Er zit iets scheef in het onderwijs. Leraren werken evenveel uren als werknemers in bijvoorbeeld het bedrijfsleven, maar doen dat in veel minder weken. Een leraar heeft immers veel meer weken vakantie per jaar en moet dus veel langere werkweken maken. En dat zorgt weer voor een veel grotere druk.

Om die werkdruk tegen te gaan zijn `onorthodoxe' maatregelen nodig, schrijft de Onderwijsraad in een gisteren gepresenteerd advies aan minister Van der Hoeven (Onderwijs). Zo zouden scholen de nu gangbare twaalf vakantieweken moeten terugbrengen naar zes of zeven. In ruil hoeven leraren het hele jaar door minder uur per week te werken. Vooral de zomervakantie zes weken in het basis- en acht weken in het voortgezet onderwijs kan best korter, vindt de raad.

Voorzitter F. van Wieringen van de Onderwijsraad, tevens hoogleraar Onderwijskunde: ,,Op die manier wordt de druk op leraren wat meer over het hele jaar gespreid. Vlak voor de vakanties, in examentijd en in september hebben leraren het nu erg druk, terwijl ze in de zomer weken weggaan.''

De zes vakantieweken voor leraren zijn een mythe, zegt directeur M. Berkelmans van katholieke basisschool De Driezwing in Breda. Sinds deze week is de school weer open. Maar in de laatste week van de zomervakantie liepen er al weer leraren rond. ,,Ze moeten voor de eerste schooldag de lokalen weer op orde hebben voor nieuwe groepen. Bovendien zijn de leraren in de zomer druk bezig met sporttoernooien, waar ze ook gewoon verwacht worden.''

Maar ook voor leerlingen is de verdeling van nu niet optimaal, zegt voorzitter Van Wieringen van de Onderwijsraad. ,,Zeker vwo-leerlingen maken ontzettend lange dagen op school, terwijl veel er na zes weken vakantie helemaal uit zijn. Kijk maar naar Turkse kinderen die acht weken in Turkije zijn geweest. Vaak kan de leraar van voren af aan beginnen.''

Inderdaad zijn de leerlingen hun regelmaat helemaal kwijt, zegt Peter Boersema. Hij geeft les aan de groepen zeven en acht van gereformeerde basisschool De Wierde in het Groningse Winsum en vindt het idee van meer vakantiespreiding niet zo slecht. ,,Na zes weken vakantie vinden leerlingen het heel moeilijk om weer om half negen fris te zijn. En dat is zwaar lesgeven.'' Bovendien, zegt Boersema, zijn ze veel basiskennis vergeten. ,,De tafels bijvoorbeeld. Vijf keer acht weten ze nog wel, maar bij zeven keer acht zie je ze moeilijk kijken. Heel veel kennis is weggezakt.''

De leraren vinden die lange zomervakantie `juist verrukkelijk', zegt Carien Dijkzeul, directeur van de 1e Wielewaal, Montessoribasisschool in Amsterdam. ,,Leraren zullen die niet graag op willen geven. Mijn leraren gebruiken die vakantie ook vaak voor een lange reis die ze anders niet zou kunnen maken.''

Uit verschillende onderzoeken blijkt dat het ziekteverzuim in het onderwijs hoog is. Onder basisschoolleraren was het verzuim vorig jaar 8,3 procent, tegenover 8,6 in 1999. Onder leraren op middelbare scholen steeg het verzuim van 7,3 in 1999 naar 7,8 procent in 2001. In het bedrijfsleven schommelt het zo rond de 6 procent.

Die werkdruk komt alleen niet door de lange vakantie, zegt directeur M. Berkelmans van katholieke basisschool de Driezwing in Breda. ,,Leerlingen zijn mondiger en leraren moeten assertiever zijn.'' Voorzitter Van Wieringen van de Onderwijsraad: ,,Het klopt dat er meer op leraren afkomt. Je kunt de maatschappij niet zomaar veranderen, dus moet je iets aan de organisatie doen.'' Maar ook Willem Hoogstede, leraar in de bovenbouwklassen aan basisschool De Nellestein, wil graag zijn lange vakanties behouden. ,,Dat is nou juist de aantrekkelijke kant van het onderwijs.''

Werkende ouders zien kortere schooldag niet zitten. Anja Nuijen, moeder van twee meisjes van 9 en 5, werkt dertig uur per week als verpleegkundige. ,,Mijn kinderen gaan nu van half negen tot kwart voor drie naar school. Door om half acht 's morgens te beginnen, kan ik eerder thuis zijn. Als ze nóg eerder uit zijn, is het niet meer te doen.'' Lange vakanties zijn soms lastig, maar eenvoudiger op te vangen, zegt Nuijen. ,,We gaan zelf in die periode op vakantie, mijn oudste dochter gaat nog een weekje op kamp. En we vragen opa's en oma's om een paar dagen in te springen. De kinderen vinden al die uitjes juist leuk.''