`Fortis is geen worstfabriek'

Een goed half jaar, een minder goed tweede kwartaal. Draait het dus minder soepel bij Fortis, de bank en verzekeraar? De topman: ,,Een focus op kwartalen lag eigenlijk aan de basis van de Amerikaanse schandalen.''

Na drie dagen kwam hij al terug van vakantie, opgejaagd door de kelderende aandelenkoersen. Maar na het winstalarm dat hierdoor medio juli volgde, voelt bestuursvoorzitter Anton van Rossum van Fortis zich nu heel wat beter. Hij is ,,gelukkig'' met de gisteren gepubliceerde halfjaarresultaten van de bank- en verzekeringsinstelling. Het zouden zelfs de beste halfjaarresulaten ooit zijn – een paar kostenposten buiten beschouwing gelaten.

Fortis kan inderdaad bogen op een sterke reductie van de kosten, een bovengemiddeld financieel incasseringsvermogen en relatief lage kredietstroppen en afwaarderingen van de beleggingsportefeuille.

Toch hebben de beleggingsverliezen de afgelopen weken de meeste aandacht van de buitenwacht gekregen. En niet zonder reden, zo bleek ook gisteren. Fortis is de enige van de grote vijf – ABN Amro, Aegon, ING en Rabo – die de buitenstaander geen enkel houvast wil geven als het gaat om de winstontwikkeling dit jaar. Fortis' resultaat is, meer dan bij de concurrentie, overgeleverd aan de grillen van de beurs. Ook al blijft het boekhouden: doordat Fortis geen reserves heeft die anderen wel hebben, moet een verlies op aandelenbeleggingen meteen in de winst worden verwerkt. De andere vier hebben nog de vrijheid om die tegenvallers in het vermogen te salderen.

Voor Van Rossum was het gisteren hét moment om de tegenaanval in te zetten, om aan te geven waar Fortis het juist beter doet dan de concurrentie. En dat moment liet hij niet onbenut.

Fortis heeft volgens Van Rossum minder dan de concurrentie belegd in zwaar getroffen sectoren als de wereldwijde telecom- en energiesector. Voelt hij zich, net als zijn collega Rijkman Groenink van ABN Amro, niet belazerd door malverserende Amerikaanse topmannen? ,,Daar is al genoeg over gezegd. Dat vind ik niet nodig. Ik stel alleen maar vast dat wij weinig in zulke bedrijven hebben belegd. Ik hoef mij er niet zo kwaad over te maken.''

Fortis heeft ook ,,bijzonder weinig'' activiteiten en beleggingen in Argentinië. Wat dat betreft lijkt het erop dat Fortis' gebrek aan internationale spreiding, vergeleken met bijvoorbeeld ING, Aegon of ABN Amro, zich op dit moment juist in een voordeel vertaalt voor de Beneluxbank. De kredietstroppen die Fortis gisteren bekendmaakte liggen volgens Van Rossum binnen de begroting.

De lofzang op Fortis is een van de redenen waardoor de topman zichtbaar moeite heeft om zijn ergernis te verbergen over de koersdaling van Fortis in de afgelopen maand. ,,De markt heeft ons deze zomer behandeld alsof we uitsluitend een verzekeraar zouden zijn. Dat is helemaal niet waar. Kijk eens naar die ander helft van het bedrijf. Daar staat een bank te presteren. En behoorlijk vergeleken met zijn peers.''

De topman gaat er prat op dat Fortis' bankbedrijf de laagste kosten/baten-verhouding in de Benelux heeft. Deze veel gehanteerde maatstaf voor de efficiëntie van een bank is voor het eerst uitgekomen beneden de 60 procent. ,,Iedereen zei vorig jaar dat we dat niet zouden halen. Dat lukt ze nooit, was de teneur. Maar we hebben het gedaan.''

De beleggingswinsten, of beter verliezen, mogen bij Fortis grote invloed hebben op het resultaat, Van Rossum wijst er fijntjes op dat die verliezen bij de andere spelers nog altijd ,,vele malen'' groter zijn. ,,Daar gaat de solvabiliteit dus harder achteruit omdat de verliezen hoger zijn. Ik denk dat je in de Benelux geen andere financiële instelling vindt met zo'n sterke balans als Fortis. Wij zitten 8 miljard euro boven het wettelijk vereiste minimum.''

Het incasseringsvermogen van Fortis steekt op één punt zonder meer uit boven dat van de concurrentie: het aantal `zachte' bezittingen die het concern tegenover zijn schulden heeft staan. In tegenstelling tot ING en Aegon kwam Fortis gisteren niet met een afwaardering op zijn in het verleden verkochte verzekeringspolissen. Aegon openbaarde vorige maand als eerste in de Nederlandse verzekeringssector dat het zich te rijk had gerekend met de polisverkoop. De commissievergoeding voor de vertegenwoordiger in verzekeringen wordt door alle concerns als investering op de balans gezet. Op die manier worden de eenmalige verkoopkosten van een langlopende polis ook aan een langere periode toegerekend. ,,In het verleden hebben wij nooit zoveel gebruik gemaakt van die kostenspreiding. Daar hebben wij nu voordeel van'', stelt Van Rossum.

Fortis heeft op dit moment 2,7 miljard van deze `zachte bezittingen', vergelijkbaar met eenvijfde van zijn eigen vermogen. Aegon en ING hebben aanmerkelijk minder gunstige verhoudingen. Aegon `bezit' 15,5 miljard aan uitgestelde kosten. Dat bedrag is groter dan Aegons eigen vermogen. En ING's gespreide poliskosten vertegenwoordigen bijna de helft van het eigen vermogen. Ook vergeleken met de verkochte verzekeringspolissen, komt Fortis als een meer conservatief boekhoudende verzekeraar voor de dag. De uitgestelde kosten liggen bij Fortis en ING op een kwart van de jaarlijkse premie-inkomsten van levensverzekeringen. Bij Aegon ligt die verhouding op 85 procent.

De tientallen pagina's cijferreeksen die Fortis gisteren bekendmaakte, waren vooral data over het eerste halfjaar en niet over het meest recente en minder zonnige tweede kwartaal. Waarom toch? ,,Kwartalen fluctueren veel meer'', vindt Van Rossum. ,,Wij zijn geen worstenfabriek. Het tweede kwartaal is slechter dan dezelfde periode een jaar geleden, Maar dat komt omdat we toen veel boekwinsten op verkochte beleggingen hadden. De focus op kwartalen lag eigenlijk aan de basis van de Amerikaanse schandalen. In Europa, en zeker bij een verzekeringsbedrijf met een lange termijn -propositie, zijn we niet geneigd om in kwartaal op kwartaal te denken.''