De pijn van een eenzame drinker

Een anonieme man alleen aan de toog van zijn stamcafé; hij vertelt ongevraagd het verhaal van zijn leven. En hij drinkt, onophoudelijk. Hij zegt dat ,,kwaad en kolere'' niet hetzelfde zijn. Maar de aandachtige toeschouwer ziet het toch wel anders. Hij is kwaad, tot op het bot. Om de loop van het leven. Om zijn vrouw, die zijn leven heeft verpest, die hij haat en die hij dood wenst. Een egocentrisch verhaal ook, vol alcoholisch zelfmedelijden en algeheel geklaag jegens de wereld.

Voor het Zeeland Nazomer Festival schreef de Vlaamse auteur Bart Plouvier zijn theatermonoloog De Biechtspiegel. In de regie van Frie Couwberghs vertolkt Mark Verstraete de eenzame drinker. De achtergrond bestaat uit houten kratten. Singles uit de fameuze Sixties liggen over het slonzige decor verspreid.

Het stuk zal de komende tien dagen in verschillende cafés van Zeeland zijn te zien. Die staminees hebben één overeenkomst: het zijn onverwoestbare stamkroegen, ze suggereren roes en vergetelheid. In wezen schuilt in elke caféganger een grote tragiek. Niets idylle van de roes, maar pijn.

De monoloog deed mij sterk denken aan het weergaloze verhaal dat acteur Servaes Nelissen vertelde met zijn monoloog Op dagen van scherp licht in een wegcafé op Terschelling. Ook een man alleen; ook verleid door de drank.

De monoloog is geen eenvoudig theatraal genre. Hier en daar schiet de tekst van Plouvier de herhaling in, en mist hij de krachtige pointe. De auteur heeft zich laten inspireren door een café dat hij kent in het Vlaamse Elversele aan de Schelde. Het taalgebruik is een intrigerende combinatie van Zeeuws, Vlaams en Nederlands, net als in het eerdere Coupure. Acteur Verstraete gebruikt uitdrukkingen als ,,fier als een gieter'' en ,,spijt om alles omdat het is zoals het is''.

Wat vóór alles uit deze tekst spreekt, die een sterk autobiografisch gehalte heeft en eerder al onderdeel uitmaakte van de roman De Biechtspiegel, is bestaanswanhoop. De man kan niet leven zoals hij het zou willen: zorgeloos, net als de anderen.

Het slot is prachtig. De man beeldt zich in dat het hele café ,,gelijk een Zeppelin'' de hoogte in stijgt en daar bijft hangen, zwevend in het niets. Alle gasten volmaakt gelukkig, ver van de aarde. Dit is mooier dan het geweeklaag over zijn vrouw. In de poëtische gedachtenvluchten toont de kroegloper zijn grootheid, namelijk wanneer hij poëzie en drama vermengt. Dan ga je als toeschouwer echt luisteren.

Voorstelling: Zeeland Nazomer Festival. De Biechtspiegel, een monoloog aan de toog. Tekst: Bart Plouvier. Regie: Frie Couwberghs. Gezien: 28/8 Café Juliana, Biggekerke. Te zien 29/8 aldaar; daarna tournee in Zeeland. Inl.: 0118-659 659; website: www.nazomerfestival.nl.