Stijl is alles voor roekeloze skaters in Californië

`Style is everything' is een zo vaak voorkomend zinnetje in de documentaire Dogtown and Z-Boys, over de subcultuur van surfers en skateboarders in de jaren zeventig, dat het op een gegeven moment op de lachspieren werkt. Toch illustreert de documentaire treffend dat de doorbraak van een beweging naar de mainstream grotendeels door derden bepaald wordt. Het roekeloze, ultracoole imago van de skateboarders die opgroeiden aan de westkust van de Verenigde Staten werd gedefinieerd door drie mensen: de surfshopeigenaren Jeff Ho, Skip Engblom en Craig Stecyk. Ho ontwierp de psychedelische skateboards en Stecyk schreef baanbrekende, quasi-wetenschappelijke artikelen over hen in surf- en skatetijdschriften, geïllustreerd met zijn eigen dynamische, uit rare hoeken geschoten foto's. Dit betekende de doorbraak van het skateboarden in Amerika, wat in 1975 leidde tot een nationaal skateboardkampioenschap, waar de Z-Boys de blits maakten. Hun stijl van skaten was beïnvloed door hun verleden als surfer, waardoor ze spectaculair laag op de plank durfden te rijden, en illegale wedstrijden in Californische zwembaden. Door de aanhoudende droogte stonden deze begin jaren zeventig droog en werden ze gebruikt door de Z-Boys, die in de grillige vormen van deze zwembaden hun zwaartekrachtontkennende bewegingen konden perfectioneren.

Het fascinerendst aan Dogtown and Z-Boys is het historische archiefmateriaal. Hierop zien we de Z-Boys hun gracieuze capriolen uithalen. Eerst als surfers die door hoge golven meegevoerd worden en met risico voor eigen leven tussen de palen van de pier doorsurfen, vervolgens als pioniers van een nieuwe skatestijl. In een snelle montage, met hardrock op de soundtrack, passeren deze beelden de revue. De vormgeving doet denken aan Finchers Se7en: bibberig, soms schijnbaar uit de projector lopend en met veel lichtvlekken.

Toch bevredigt de documentaire niet. De geïnterviewden herhalen elkaar voortdurend en de film eindigt met drie overbodige portretten van de `true pioneers' die sowieso al als talking heads in de film zaten. Die hadden eruit gekund. Dan was Dogtown and Z-Boys een onderhoudende televisiedocumentaire van 50 minuten geworden. Nu is het alleen voor diehard skaters uit te zitten.

Dogtown and Z-Boys. Regie: Stacy Peralta. Met: Jay Adams, Tony Alva, Bob Biniak, Paul Constantineau, Stacy Peralta. In: Kriterion, Amsterdam; Cinerama, Rotterdam; Haags Filmhuis