Personalia: Henk Barendregt, Els Goulmy, Ad Lagendijk en Frits Rosendaal

De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) heeft vandaag vier Nederlandse onderzoekers onderscheiden met de jaarlijkse NWO-Spinozapremie. Het is de grootste Nederlandse wetenschapsprijs, à anderhalf miljoen euro. De bekroonden kunnen het geld naar eigen inzicht besteden aan onderzoeksprojecten. Het betreft wiskundige Henk Barendregt (Katholieke Universiteit Nijmegen), de transplantatiedeskundige Els Goulmy (Universiteit Leiden), de natuurkundige Ad Lagendijk (Universiteit Twente) en de epidemioloog Frits Rosendaal (Universiteit Leiden). Prof. Barendregt (1947) ontvangt de premie vanwege zijn buitengewone prestaties op het terrein van de lambdacalculus. Dat is een taal waarin wiskundigen algoritmes opschrijven en in computers kunnen verwerken. Deze taal wordt ook gebruikt door taalkundigen. Barendregt schreef hierover twee standaardwerken, in vakkringen aangeduid als het Oude en het Nieuwe Testament.

Prof. Goulmy (1946) ontvangt de premie vangwege haar baanbrekend werk bij het ontrafelen van de rol van antigenen actoren in de afstoting van getransplanteerde organen. Voorheen werd alleen de typering van de wittebloedlichaampjes (Humaan Leukocyt Antigeensysteem, HLA) van belang geacht. De non-HLA minor antigens zouden onbelangrijk zijn bij afstoting, maar Goulmy toonde aan dat deze herkenningspunten voor antilichamen wel degelijk een cruciale rol spelen. Als niet ook deze non-HLA-typen overeenstemmen bij donor en ontvanger, wordt het orgaan afgestoten.

Prof. Lagendijk (1947) ontvangt de premie voor zijn toonaangevende onderzoek over het grensvlak tussen optica en vastestoffysica. Hij onderzoekt hoe lichtstralen door materialen reizen, in het bijzonder sterk verstrooiende materialen zoals een pot witte verf.

Prof. Rosendaal (1959) ontvangt de premie voor zijn werk aan erfelijke vormen van trombose. Hij ontdekte onder meer een genmutatie die bij vrouwen leidt tot een zeven maal hogere kans op trombose. Als zij de anticonceptiepil gebruiken is die kans zelfs 10 keer groter.