Aangrijpende woede over de ramp in Zeeland

Met een carillonconcert van de kerktoren van Middelburg, `De Lange Jan', is gisteravond het theater- en muziekfestival van Zeeland geopend, het Nazomer festival. Op verschillende locaties, zoals de schuur van de grootste boerderij van Nederland en de Koninklijke Wilhelminapolder bij Goes, vinden twee weken lang nieuw geschreven en speciaal voor het festival gemaakte voorstellingen plaats. De componist van het carillonconcert, Christian Blaha, combineerde het orgel in de klokkentoren met slagwerk, trompetten en trombones. Zijn compositie was grillig en weemoedig, vooral ingetogen. Het geruis van de bomen op het Abdijplein harmonieerde met het vaak ijle muzikale werk.

Op een locatie in de velden bij het dorp Zonnemaire (Schouwen-Duiveland) speelden Bram Kwekkeboom en Marlies Hamelynck het stuk Coupure door Heleen Verburg. Tegen de achtergrond van akkervelden en boerderijen, fraai voor de gelegenheid uitgelicht, vertolkten de beide acteurs de gruwelijke herinneringen aan de watersnoodramp van 1953. Marlies Hamelynck verloor als moeder haar kleine dochter. In korte, aangrijpende zinnen verhaalt ze over de verdrinkingsdood van het kind. De locatie verbeeldt een bushalte, waar ze bij toeval een man ontmoet, de voormalige havenmeester. Zij acht hem verantwoordelijk voor de overstroming, want de `coupure', het waterkerende schot in de dijk, zou te laat zijn gesloten.

Er zitten verrassende wendingen in het verhaal. Het fraaist is de opstandigheid van de vrouw. Ik wist niet dat er zoveel gefaald was in de vooruren van de overstroming. Burgemeesters sliepen, de Stormvloedwaarschuwingsdienst was niet in staat de melding `zeer gevaarlijke vloed' te registreren. Er is hoegenaamd niets gedaan om de ramp te voorkomen, of anders was het te laat. Ook het Waterschapsbestuur sliep.

Die woede jegens de verantwoordelijke autoriteiten zit als een tikkende bom in de tekst. Op het eerste gezicht is Verburgs tekst een Zeeuwse variant op de thematiek van de Duitse toneelschrijver Herbert Achternbusch. Dezelfde toewijding aan het landelijke leven, de verbondenheid met de aarde. Achternbusch is nadrukkelijker in de weergave van rurale obsessies in zijn boerendrama's. Maar Verburg en haar dramaturg Alex Mallems hebben een spannende, Wachten op Godot-achtige toneelscène gecreëerd in het landschap. De man draagt zwart kostuum met bolhoed; de grote koffer die hij meedraagt is nagenoeg leeg op twee gebakjes na. Er is een geheim contact met de boze buitenwereld in de vorm van een jongeman op ronkende brommer.

De organisatie van het Zeeland Nazomer festival brengt op muzikaal en theatraal gebied voorstellingen op onvermoede plekken. In Nederland is dat niet nieuw, maar telkens is het bijzonder te ervaren hoe theater en dus ook persoonlijk zielsdrama zich manifesteert op plaatsen die nooit voor theater bedoeld zijn. Zoals actrice Marlies Hamelynck haar woede in het nachtelijk duister rondroept, tegen niemand, alleen stilte en verte omgeven haar, is adembenemend.

Voorstelling: Zeeland Nazomer festival. Coupure van Heleen Verburg. Regie: Guido Wevers. Gezien: 27/8 Locatie Zonnemaire, Zeeland. Te zien t/m 8/9 aldaar. Inl.:0118-659 659; website: www.nazomerfestival.nl.