PvdA: kruip snel uit je schulp

Het is verschrikkelijk, het is om gek van te worden. Wat is er met de Partij van de Arbeid aan de hand? Waar is ze in het debat? Wie is haar woordvoerder, wie wordt het nieuwe gezicht van de partij? Heeft de PvdA zichzelf uit puur verdriet opgeheven? Is de moed gezonken, de pit eruit?

Is er niemand die beseft dat je zo'n partij niet kan laten wegkwijnen tot een curieus nostalgisch splintergroepje? Waar moeten de mensen heen die nog altijd vinden dat Drees en Wim Kok het land goede diensten hebben bewezen?

Van onze PvdA-vertegenwoordigers loopt de één na de ander weg, omdat ze vinden dat ze hebben gefaald. Maar als je de slag verliest, moet je niet weglopen. Je moet de oorzaak van de nederlaag analyseren en je krachten hergroeperen. We hoorden van de verliezers heel wat over hun eigen tekortkomingen. Ze hadden niet geluisterd naar `het veld' of `de wijken'. Zo was de `kloof' ontstaan. Ook hoorde je uitentreure dat `de kiezer' gelijk heeft. Zulke gemeenplaatsten zijn gevaarlijk en ze zetten je op het verkeerde spoor. De kiezer kan zich immers hopeloos vergissen, zoals in 1932 in Duitsland.

Ik deel niet het respect dat Felix Rottenberg zegt te hebben voor de LPF-fractie omdat ruim 160.000 kiezers op hen hebben gestemd; de 8 procent kiezers die in 1935 NSB stemden, maakten de NSB-fracties in de gemeenteraden ook niet respectabel.

Wat het `gedachtegoed' van Pim voorstelt, kunnen we nu zien. We hebben een ondoorgrondelijke `partij' die wordt gefinancierd door vastgoedmakelaars, een merkwaardige Kamerfractie, plus een regering vol onzekerheden. We mogen er echter niet op rekenen dat het kabinet snel zal struikelen, want ze vinden het spel veel te leuk. We kunnen hoogstens hopen op een revolte van de CDA-achterban, maar dat heeft de PvdA niet in de hand.

De PvdA moet zich niet wentelen in zelfbeklag, maar zorgen dat ze het talent en de ervaring van, zeg Dick Benschop, Saskia Noorman en Willem Vermeend en vele anderen niet onbenut laat wegvloeien. Ze moet een voorman kiezen, die namens haar kan spreken. De tijd dringt. De PvdA moet voor de Statenverkiezingen van volgend jaar weer present zijn, met een voorman en een program. Loopt het bij de Statenverkiezingen mis, dan zal het politieke landschap van Nederland pas echt onherroepelijk veranderd zijn.

Los van de oppositie moet de partij echter voortdurend laten zien dat ze nieuwe en frisse inzichten heeft en perspectieven biedt.

Je kon in Nederland altijd kiezen uit drie stromingen om op te stemmen. Je had de godsdienst, de vrije marktjongens en je had het gemeenschapsgevoel, belichaamd in de sociaal-democratie. Dat was links. Er is voor de PvdA maar één weg uit het dal. De nu bestaande versnippering van de linkerzijde kan niet onaantastbaar zijn. De PvdA moet op termijn fuseren met D66 en GroenLinks. De SP kan dan als getuigenispartij de rol van waakhond vervullen.

Het Solidair Democratisch Appèl kan in een voorlopige samenwerking al in maart een factor zijn bij de Statenverkiezingen.

Richter Roegholt is historicus.