Serie concerten in Groningen tegen de afgedwongen stilte

De Groningse concertzaal De Oosterpoort komt in het nieuwe seizoen met een experimentele serie van vijf klassieke concerten, waarbij het publiek zich niet hoeft te storen aan de conventies die normaal heersen bij uitvoeringen van klassieke muziek. Er mag tijdens de concerten worden gepraat, bewogen en rondgelopen. Ook de musici hoeven zich niet aan regels te houden. Maar het is niet de bedoeling dat het een zooitje wordt.

De concerten worden gegeven onder de titel `Serie Smithuijsen', genoemd naar Cas Smithuijsen. Hij verwondert zich al jaren over de concertregels, die absolute stilte voorschrijven, de luisteraars veroordelen tot stilzitten en het pubiek verbieden tijdens het musiceren met elkaar te praten of te kuchen, te hoesten en te niezen. Smithuijsen promoveerde vorig jaar aan de Univesiteit van Amsterdam op het proefschrift Een verbazende stilte.

Smithuijsen traceerde de geschiedenis van de dwingende stiltecultuur, die begon aan het eind van de 19de eeuw. ,,De stilte werd heilig, een teken van status en fatsoen en een blijk van een muzikale opvoeding van de elite, de lokale middenstand en de gegoede burgerij'', aldus woordvoerster Joke Kok van De Oosterpoort. ,,Het publiek is nu zo stil door de enorme sociale druk die er vanuit de groep bestaat. Het gedrag lijkt vast te liggen. Maar waarom zou je niet mogen liggen bij een concert? De muziekliefhebbers moeten van een concert genieten alsof dit `in de eigen huiskamer' wordt uitgevoerd.

De uitkomst van het experiment is volgens Kok niet te voorspellen. ,,Door deze luisterervaring kan het publiek juist beseffen dat sommige regels misschien nog niet zo gek zijn.'' Het Noord Nederlands Orkest, de vaste bespeler van De Oosterpoort, doet niet mee.

De serie begint 21 september met een `Stilte Concert' van het Van Bree Kwartet en het Noord Nederlands Saxofoon Kwartet. Op het programma staat muziek van Gabrieli, Dvorák en Sjostakowitsj.

De programmering van overige concerten staat nog niet vast en wordt ingevuld aan de hand van `voortschrijdend inzicht'. Ze worden gegeven door sopraan Miranda van Kralingen, het Ensemble Schönbrunn, hoboïst Bart Schneemann en het Nieuw Ensemble en sopraan Claron Mc Fadden, die de serie op 1 mei besluiten met een `Anti-lawaai Project'.