Overheid gedoogde afspraken in bouw

De installateursbranche heeft de afgelopen jaren op grote schaal onderlinge prijsafspraken gemaakt, in vooroverleg opdrachten verdeeld en facturen vervalst. De overheid was daarvan op de hoogte.

De branche, die liften, ventilatiesystemen, verwarming en andere technische voorziningen in gebouwen aanbrengt, beschikte over een eigen sociëteit waarin kopstukken van de installatieindustrie onregelmatigheden en de onderlinge afspraken bij aanbestedingsprocedures bespraken.

Dat heeft directeur M. Engels van Wolter & Dros, een van Nederlands grootste installateurbedrijven, vanochtend verklaard voor de parlementaire enquêtecommissie bouwnijverheid. De commissie beschikt over onderzoeksrapport van Coopers & Lybrand Forensic Accountancy waarin schendingen van anti-kartelwetgeving, onderlinge prijsafspraken, het versturen van vervalste facturen en volgens het rapport `ongeoorloofde beïnvloeding van overheidsfunctionarissen' wordt vastgesteld. Hiermee beschikt de commissie over verdergaande bewijzen over prijsontduiking en concurrentievervalsing dan de eerder bekend geworden `schaduwboekhouding' van klokkenluider Ad Bos.

Na het middaguur werd voormalig werknemer A. van Gelder van een van Nederlands grootste installateursbedrijven Unica gehoord. Zij vertelde tot 2001 voor haar werkgever het zogeheten `claimbestand' bijgehouden te hebben, waarmee ,,de honderd grootste installatiebedrijven'' onderling bepaalden wie een opdracht kreeg. Vervolgens bepaalde dat bedrijf wat de aanneemsom zou zijn. Volgens Van Gelder betaalden de brancheorganisaties regelmatig concurrentie-uitsluitende rekenvergoedingen voor gemaakte offertes uit aan hun leden.

De enquêtecommissie beschikt over het claimbestand van Unica. Volgens Van Gelder reageerde de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) niet op haar recente aankondiging ,,informatie te hebben over kartelvorming en bouwfraude''.

Engels, tegenwoordig lid van de raad van bestuur van TBI, een van Nederlands grootste bouwconcerns waarin Wolter & Dros tegenwoordig is opgenomen, gaf in 1997 opdracht tot het accountantsonderzoek van Coopers & Lybrand. Met name in de vestigingskantoren van Wolter & Dros in Amsterdam, Rotterdam en Heerlen was op aanzienlijke schaal sprake van ongeoorloofde beïnvloeding van opdrachtgevers en het onderling verrekenen door vervalste facturen.

De huisaccountant van Wolter & Dros keurde enkele maanden na het verschijnen van de accountantsrapportage over onregelmatigheden en vervalste facturen de jaarrekening van de betrokken vestigingen goed, zo verklaarde Engels in het verhoor. Volgens hem was de huisaccountant, overigens ook afkomstig van Coopers & Lybrandt, op de hoogte van de in de andere rapportage geconstateerde onregelmatigheden en vervalste facturen in de boekhouding.

[Vervolg BOUWFRAUDE: pagina 3]

BOUWFRAUDE

Handleiding verspreid voor invallen van NMa

[Vervolg van pagina] Intern verspreidde Wolter & Dros een handleiding over hoe om te gaan met eventuele invallen van de NMa, zo maakte commissielid A. Duivesteijn tijdens het verhoor bekend. Van Gelder bevestigde dit voor Unica, daar spraken receptionistes codes en wachtwoorden af om het personeel te waarschuwen.

Met de forensische accountantrapportage beschikt de enquêtecommissie over concreet bewijs over kartelvorming, prijsafspraken en pogingen om ambtenaren om te kopen in de installatiebranche, waarin met 12.000 ondernemingen jaarlijks 10 miljard euro omgaat. Hoewel de rapportage uitsluitend onderzoek doet naar de gang van zaken bij Wolter & Dros, is het illustratief voor de praktijk bij andere bedrijven, gaf Engels aan. Hij benadrukte dat het niet zijn initiatief was geweest om die rapportage aan de enquêtecommissie te overhandigen. Zelf had hij in 1997 zijn regiodirecteuren vertrouwelijkheid over de bevindingen beloofd, andanks de uiteindelijke resultaten.

Engels probeerde de commissie ervan te overtuigen dat hij na afronding van die rapportage een verbod had uitgevaardigd op omkoping van ambtenaren, vooroverleg en onderlinge prijsafspraken. Maar voor de commissie moest hij toegeven dat het vooroverleg tot op de dag van vandaag nog voortduurt. ,,Zaken die je verbiedt, gaan ondergronds.''