LPF wil verdachte in strafzaak tot spreken dwingen

De LPF-fractie in de Tweede Kamer overweegt een intiatief-wet op te stellen die het zwijgrecht van verdachten in strafzaken afschaft. Directe aanleiding daarvoor is het aanhoudend zwijgen van Volkert van der G., de man die wordt verdacht van de moord op voormalig LPF-leider Pim Fortuyn.

Dat heeft Kamerlid F. Schonewille van de LPF gisteren gezegd in een discussie op Radio 1. Als een verdachte niets zegt tijdens ondervragingen, moet een rechter dat volgens hem kunnen meewegen bij zijn uitspraak, wat eerder tot een veroordeling zou kunnen leiden. Overigens heeft het Europese Hof in Straatsburg in een eerdere zaak al bepaald dat in sommige gevallen het aanhoudend zwijgen van een verdachte geïnterpreteerd mag worden als een verklaring tégen de verdachte.

Coalitiepartners CDA en VVD reageren terughoudend op de plannen van Schonewille. CDA'er Haersma-Buma stelt dat een afgedwongen verklaring niet per se de waarheid hoeft te bevatten. ,,Dan heb je wel woorden, maar zijn dat ook de feiten?'' Het is volgens CDA en VVD een belangrijk recht van een verdachte om niet mee te hoeven werken aan zijn eigen veroordeling. VVD'er Cornielje: ,,Natuurlijk wil iedereen weten wat de beweegredenen zijn geweest van verdachte Volkert van der G., maar om op een dergelijke manier te interveniëren in een individuele strafzaak is niet correct.''

Beide partijen wijzen een discussie over het zwijgrecht overigens niet op voorhand af, maar zijn wel van menig dat het zwijgrecht zelf gehandhaafd moet blijven. Cornielje kwalificeert het voorstel van Schonewille als ,,een ideetje met een hoog symbolisch gehalte''.

Volgens Schonewille past het zwijgrecht ,,niet meer in deze tijd.'' Het strafrecht is volgens hem ,,een dynamisch proces'' waarbij continu een afweging gemaakt moet worden tussen de belangen van vier partijen, de overheid, justitie, het slachtoffer en de dader. ,,Wij willen de positie van het slachtoffer versterken en die van de dader wat afzwakken'', aldus Schonewille.

Om het eerste te bereiken steunt de LPF'er een initatiefwet die D66'er Dittrich heeft voorbereid over het spreekrecht voor slachtoffers in strafzaken. ,,Maar we willen de discussie verbreden, en ook naar de positie van de dader kijken'', aldus Schonewille.

Hoogleraar strafrecht Schalken van de Vrije Universiteit vindt het afschaffen van het zwijgrecht ,,geen goed idee''. ,,Het zwijgrecht is geen cadeautje voor de verdachte, maar in het belang van een goede rechtspleging'', zegt hij. ,,Er zijn praktische en principiële bezwaren tegen het afschaffen ervan.''

Schalken vindt wel dat er over ,,de modificaties'' een serieuse discussie gevoerd kan worden. ,,Als een verdachte blijft zwijgen, moet dat in sommige gevallen consequenties kunnen hebben voor de bewijsvoering en de strafmaat. Los daarvan vind ik dat een verdachte bij een politieke moord een morele verantwoordelijkheid heeft om zich publiek te verantwoorden.''