Wat is een 7,5 in Engeland waard?

Ook met het nieuwe systeem blijft diploma- waardering noodzakelijk. Verschillen in opleidingen blijven bestaan.

Studenten zien ze nauwelijks op het kantoor van de Nuffic in Den Haag. Wat ze wel zien: hun papieren. In de kasten staan mappen vol diploma's, certificaten en cijferlijsten uit alle mogelijke landen. Jindra Divis en Robert Warmenhoven werken op de afdeling `Diplomawaardering en onderwijsvergelijking' (D&O) van de Nuffic, de Nederlandse organisatie voor internationale samenwerking in het hoger onderwijs.

Wat zij doen, kunnen ze het makkelijkste laten zien. Een ingenieur uit Spanje wil aan het werk in Nederland. Ze heeft alle papieren van alle opleidingen die ze ooit heeft gevolgd naar de Nuffic opgestuurd. D&O vergelijkt op verzoek van haar nieuwe werkgever haar diploma's met het Nederlandse onderwijssysteem. Verder moest er nog worden uitgezocht of ze ook een Nederlandse titel zou mogen voeren. Ze heeft een soort Spaanse HTS gedaan. Ze is dus ing en geen ir. Of, om het modern te zeggen: ze heeft een `bachelor in engineering.'

Andersom doet D&O hetzelfde. Wat is een Nederlands diploma waard in Engeland, Polen of Canada. Grondige kennis van élk onderwijssysteem is daarvoor noodzakelijk. Vaak is het ingewikkelder om een Nederlands diploma in het buitenland erkend of op de juiste manier gewaardeerd te krijgen. Divis: ,,Daar denken ze vaak: het is niet precíes hetzelfde. Dus erkennen we het niet.'' Sommige landen willen alles precies vastgelegd zien. Griekenland is bijvoorbeeld heel conservatief. En het Verenigd Koninkrijk is altijd een probleem geweest. Warmenhoven laat een schema zien van alle mogelijke opleidingen die een Britse student kan volgen. ,,Een Nederlands doctoraal zou gelijk moeten zijn aan een hun master's degree. Die titel verkrijgt je daar ook na 4,5 jaar studie. Maar zij redeneren: het doctoraal is een first degree en dat zal dus wel hetzelfde zijn als onze first degree. En dat is in het Verenigd Koninkrijk een bachelorgraad.''

Je zou denken dat het werk voor de Nuffic-medewerkers nu makkelijker wordt. De ruggengraat van de Bologna-verklaring is immers dat de structuur van de onderwijsstelsels, dus de verschillende te verdienen graden, worden geharmoniseerd: overal kunnen studenten bachelor-, master- en doctorgraden verkrijgen. Wordt in 2009 de afdeling `Diplomawaardering en onderwijsvergelijking' opgeheven?

Nee, zegt Divis. Weliswaar wordt in de meeste landen de bachelor-masterstructuur ingevoerd, maar dat wil niet zeggen dat alle opleidingen overal hetzelfde zijn. De Nuffic zal het onderwijs internationaal blijven vergelijken. Warmenhoven: ,,Vooral in de masteropleidingen zal er veel diversiteit ontstaan. En de ene bacholoropleiding is de andere niet. Een student kan in Nederland zijn bachelor Franse taal en letterkunde halen. In Engeland kan hij dezelfde titel krijgen, maar zit er misschien ook wel een aantal vakken Engelse taal en letterkunde bij. Dat er verschillen zijn is niet erg. Als de status van de opleiding maar duidelijk is.''

De OESO, de Europese Commissie, de Raad van Europa, de European Universities Association – allemaal houden ze zich bezig met hoe opleidingen geaccrediteerd moeten worden. Hoe de erkenning van instellingen internationaal geregeld moet worden. Divis: ,,In Nederland worden zeer binnenkort de onderwijsprogramma's geaccrediteerd. Dat gebeurt op basis van het aangeboden curriculum, de docenten, het systeem van kwaliteitsbewaking. Accreditatie legt een directe koppeling tussen de kwaliteit van een opleiding en de erkenning ervan, en dus ook voor de erkenning van de diploma's. Buitenlandse studenten zullen eerst willen weten of een Nederlandse opleiding geaccrediteerd is, anders komen ze niet. Overigens maakt het in Nederland voor de waarde van je diploma niet uit aan welke universiteit je studeert. Wij doen niet, zoals andere landen, aan ranking van onderwijsinstellingen.''

Divis en Warmenhoven zijn groot voorstander van diploma-supplementen. Drie grote internationale organisaties, waaronder de Unesco, hebben een internationaal Diploma Supplement ontwikkeld. Naast een diploma krijgen studenten een uitgebreid vakkenoverzicht, zodat de inhoud van de opleiding inzichtelijk is. Net zo belangrijk is een Europees studiepuntensysteem, het zogeheten European Credit Transfer System. Elk land geeft per jaar evenveel studiepunten: een eerstejaars student zal dit jaar in het bachelorsprogramma zestig punten moeten halen in plaats van de gebruikelijke 42. Het Europese puntensysteem bestaat al sinds 1979, maar is nu pas in Nederland verplicht gesteld.

En als ze toch bezig zijn: na de diploma's en de studiepunten, zou er ook internationale overeenstemming moeten komen over cijfers. In Nederland worden cijfers van 1 tot en met 10 gegeven. Italië geeft cijfers van 1 tot en met 20. In Duitsland van 1 tot en met 5, maar daar is een 1 weer het hoogst haalbare cijfer. Amerika werkt met de letters A tot en met D. Engeland gaat van A tot en met E.

Warmenhoven: ,,Wat is een 7,5 in Engeland waard?'' Voor sommige studenten pakken de verschillen slecht uit. ,,Zeker voor iemand die meedoet aan een gewogen loting en hogere cijfers een grotere kans op inloting geven. Neem iemand met alleen maar achten. Voor ons is dat een prachtig cijfer. Een 10 halen is nu eenmaal zeer uitzonderlijk. Maar een A in Amerika is redelijk normaal. Het is te vergelijken met onze 8 of hoger. Het valt Amerikanen niet uit te leggen dat een 8 niet te vergelijken is met een B.''