RAADSELACHTIGE OBJECTEN ONTDEKT IN MELKWEGSTELSEL

Canadese astronomen hebben een zeer raadselachtig soort object in het melkwegstelsel ontdekt (Astrophysical Journal, 10 aug). Het gaat om min of meer bolvormige, geïsoleerde structuren in het zeer ijle gas tussen de sterren die meer elektronen bevatten dan hun ongeving. Deze structuren lijken met geen enkel ander bekend object in het melkwegstelsel verband te houden en mede daardoor is het een raadsel hoe zij zijn ontstaan en in stand kunnen worden gehouden. De astronomen denken dat er in het melkwegstelsel vele zouden kunnen voorkomen.

Het nieuwe object werd ontdekt in het kader van de Canadian Galactic Plane Survey, waarbij de band van de Melkweg op golflengten rond 21 centimeter nauwkeurig in kaart wordt gebracht. Dit gebeurt met de Synthese Telescope van het Dominion Radio Astrophysical Observatory in Canada, die hierbij een detailscherpte tot één boogminuut bereikt. De cartografie heeft vooral tot doel de polarisatie van de radiostraling te meten, omdat die belangrijke informatie geeft over de eigenschappen van de ruimte die de radiostraling doorkruist.

Op een detailscherpte van één boogminuut varieert de richting van de polarisatie van de galactische radiostraling gewoonlijk op grillige wijze. In het sterrenbeeld Zwaan is nu echter een gebied van 2° diameter ontdekt waarin zowel de richting als de intensiteit van de polarisatie geleidelijk varieert. De astronomen denken dat het hier om een geïsoleerd gebied in de interstellaire ruimte gaat waarin de elektronendichtheid gemiddeld groter is dan erbuiten en bovendien een geleidelijk verloop vertoont. Zij noemen het object een polarized lens, hoewel het waarschijnlijk om een min of meer bolvormige structuur gaat.

De geïsoleerde elektronenconcentratie heeft in werkelijkheid een diameter van bijna 35 lichtjaar: acht maal de afstand van de zon tot de meest nabije ster. De astronomen hebben gezocht naar een mogelijke samenhang met bekende objecten in die buurt (zoals sterren en gasnevels), maar niets gevonden. Het blijft dus een raadsel hoe deze structuur is ontstaan en in stand blijft. Vier jaar geleden was in het kader van hetzelfde onderzoek eenzelfde object in het sterrenbeeld Perseus ontdekt. De astronomen denken nu dat zij de eerste vertegenwoordigers zijn van een nieuwe klasse van objecten die in de interstellaire ruimte algemeen zouden kunnen voorkomen.