PASGEBOREN BABY'S LIJDEN EXTRA VEEL BIJ HERHAALD PRIKKEN

Al in de eerste dag van hun leven zijn baby's zich scherp bewust van pijn en ze leren al snel te anticiperen op die pijn. Bij herhaaldelijke hielprikken vertonen ze reeds pijngrimassen bij het schoonmaken van de huid, voorafgaand aan de hielprik: ze weten kennelijk wat hen dan te wachten staat. Baby's die in hun eerste levensdagen herhaaldelijk geprikt worden, vertonen ook een scherpere pijnreactie op de prikken: hoe vaker geprikt, des te groter het lijden.

Dit blijkt uit een onderzoek onder 21 overigens gezonde baby's van moeders met suikerziekte, die ter controle van het glucosegehalte in het bloed al in de eerste 24 tot 36 uur van hun leven herhaaldelijk (gemiddeld tien keer) geprikt worden. Als controlegroep werden 21 vergelijkbare `gewone' baby's van gezonde moeders gevolgd (Journal of the American Medical Association, 21 aug).

Al langer waren er incidentele aanwijzingen dat pasgeboren baby's herhaalde pijnlijke ingrepen zien aankomen en er ook zwaarder onder gaan lijden, maar met dit onderzoek is het voor het eerst ondubbelzinnig vastgesteld. Bij iedere prik die de baby's ondergingen werden hun reacties op video vastgelegd. Deze beelden werden vervolgens geanalyseerd, onder meer op basis van de Neonatal Facial Coding System. Dat is een vrij nauwkeurig systeem waarbij de pijnbeleving van baby's wordt afgelezen van hun gezichtsuitdrukking. Vooral het samentrekken van de wenkbrauwen, het samenknijpen van de ogen en het rimpelen van bovenlip vormen daarbij belangrijke indicatorenscore. Ook andere, meer globale pijnmaatstaven werden gebruikt, zoals een waarbij ook lichaamsbewegingen worden gescoord en een ander waarbij vooral op het huilvolume wordt gelet. Een baby die al ontroostbaar huilde voordat er iets met hem gebeurd was, werd niet verder in het onderzoek meegenomen.

Gewone baby's vertoonden nooit grimassen bij het schoonmaken van de huid voorafgaand aan een prik, maar van de `diabetes-baby's' deed dat 22 procent. Ook vertoonden ze veel vaker `pijnbewegingen'. In huilen was niet veel verschil. Bij het prikken zelf werden de verschillen in pijn nog groter.

Cumulatieve pijnervaringen bij zulke jonge kinderen kunnen lange-termijn-effecten hebben, zo schrijven de onderzoekers. In een recent onderzoek is vastgesteld dat er 32 weken na de geboorte nog verschillen in gedrag bestonden tussen kinderen die vaak hielprikken hadden gehad en kinderen die dat niet was overkomen tenzij de baby's tijdens de prikken verdoofd waren. Uit een ander onderzoek is gebleken dat (kort na de geboorte) besneden baby's later bij vacinaties meer pijn hebben.

Mogelijk leidt vooral pijn in de eerste periode na de geboorte tot problemen later. Twee jaar geleden meldden onderzoekers in Science (28 juli 2000) dat ratten die direct na hun geboorte vijf tot zeven dagen pijn in een achterpoot hadden, als volwassen ratten veel gevoeliger waren voor pijn in die poot. Er bleek ook een kwart meer pijnzenuwen dan normaal naar die poot te lopen. Bij ratten die pas veertien dagen na de geboorte pijn leden bestond dat effect niet.