Door het water

Een van de onderdelen van het schaakfestival dat vorige week in Mainz werd gehouden was een match van rapidpartijen tussen Elisabeth Pähtz, zeventien jaar oud en al in 1999 kampioene van Duitsland, en de achttienjarige Russin Alexandra Kostenjoek, die vorig jaar tweede werd in het wereldkampioenschap van de vrouwen. Pähtz moest uit Dresden komen. Onder normale omstandigheden een treinreis van vier uur, maar de omstandigheden waren niet normaal. Ze bevond zich op de slaapzaal van het Sport Gymnasium, op de veertiende verdieping. Sport Gymnasium? Het lijkt een beetje of de DDR nog bestaat, waar de sporters naar speciale scholen gingen, maar ik volg het verslag op de website van de firma chessbase.

De kelders waren vol water en de begane grond gedeeltelijk. Elektriciteit en telefoon deden het niet, ook de mobiele telefoons niet. Pähtz pakte in het donker een tas met kleren in, hield die boven haar hoofd en waagde de tocht. Soms kwam het water tot haar borst.

Na drie uur lopen was ze bij de rivier. Er was nog een brug die begaanbaar was en van de politie had ze onderweg gehoord dat er nog een station was waar treinen vandaan gingen. De laatste trein die er die dag en ook de komende dagen nog zou gaan, ging naar Polen. Ze stapte in. Om middernacht kwam ze aan in Polen, de volgende dag nam ze de eerste trein naar Berlijn en vandaar wist ze een route om de overstroomde gebieden te vinden naar Mainz, waar ze net op tijd was voor de persconferentie van drie uur. Het `Duel der Gratiën' werd ten slotte na acht rapidpartijen in een tie-break van vluggertjes gewonnen door Kostenjoek.

Het belangrijkste schaakevenement in Mainz was een match van acht rapidpartijen tussen Roeslan Ponomariov, wereldkampioen van de FIDE, en zijn voorganger Viswanathan Anand. Anand won met 4,5-3,5, maar de jonge Ponomariov liet nog eens zien dat hij echt bij de wereldtop hoort.

Een felbestreden match waarin Ponomariov aanvankelijk een voorsprong had werd ten slotte door Anand beslist in een bijzondere partij. Wie die partij in rust bestudeert, met de comfortabele hulp van een computer, ziet dat er fouten zijn gemaakt, allicht, maar hij ziet vooral met bewondering hoe goed ze speelden in het oerwoud van mogelijkheden en met een bedenktijd van 25 minuten plus tien seconden per zet.

Wit Anand-zwart Ponomariov, Mainz, achtste partij

1. d2-d4 d7-d5 2. c2-c4 d5xc4 3. Pg1-f3 Pg8-f6 4. e2-e3 e7-e6 5. Lf1xc4 c7-c5 6. 0-0 a7-a6 7. a2-a4 Pb8-c6 8. Dd1-e2 Lf8-e7 9. Tf1-d1 0-0 10. d4xc5 Dd8-c7 11. b2-b3 Le7xc5 12. Lc1-b2 b7-b6 13. Pb1-d2 Lc8-b7 14. Ta1-c1 Pc6-b4 15. Pf3-g5 Dc7-e7 16. Pd2-f3 h7-h6 17. Pg5-h3 Tf8-d8 18. Ph3-f4 Td8xd1+ 19. Tc1xd1 Ta8-d8 20. Td1xd8+ De7xd8 21. Pf3-e5 Pb4-d5 22. Pf4-h5 Lc5-e7 23. h2-h3 Dd8-c7 Tot nu toe is er niets bijzonders gebeurd. De aanval die Anand nu uit de hoed tovert doet denken aan wat Euwe eens over Aljechin opmerkte: ,,Hij is een dichter die een kunstwerk weet te scheppen uit iets dat een ander nog niet tot het sturen van een ansichtkaart zou inspireren.'' 24. e3-e4 Pd5-b4

MmMmMmlm

mieMcgaM

gaMmgbMa

mMmMBMmH

GbImGmMm

mGmMmMmG

MCMmKAGm

mMmMmMFM

25. Pe5xf7 Kg8xf7 Het eerste stukoffer moet zwart aannemen. 26. Ph5xg7 Ook dit tweede offer had zwart kunnen aannemen, maar dat was zeer onaantrekkelijk. Na 26...Kxg7 heeft wit remise met 27. Dg4+ Kh8 28. Dh5 Kg7 29. Dg4+. Verder zijn er nog allerlei andere aanvalsmogelijkheden die net niet opgaan, maar daar kon Ponomariov niet op vertrouwen. Bovendien had hij hier nog geen reden om per se remise te willen. 26...Lb7-c8 27. Pg7-f5 b6-b5 Hier was 27...Df4 sterker. Dan faalt 28. Lxf6 Kxf6! 29. Dh5 op het simpele 29...Lc5 en zwart staat duidelijk beter. Waarschijnlijk heeft wit na 27...Df4 niet beter dan 28. Pxe7 Kxe7 29. g3, waarna hij twee pionnen voor het stuk heeft en een sterk loperpaar, maar zwart zeker niet slechter zou staan. 28. a4xb5 a6xb5 29. Pf5xe7 Kf7xe7 Hij had beslist 29...bxc4 moeten doen. 30. Lc4xb5 Want nu staat wit zeker beter. 30...Dc7-c2 Dat was kennelijk de bedoeling. Hij hoopt dameruil af te dwingen. 31. Lb2-a3 Dit listige zetje moet zwart in de haast over het hoofd gezien hebben, want nu is hij in onoverkomelijke moeilijkheden. 31...Dc2-c3 32. De2-c4 Dc3-a1+ 33. Kg1-h2 Da1xa3 34. Dc4xc8 Wit is binnengedrongen in het huis van de zwarte koning en zwart heeft geen verdediging meer. 37...Da3-a5 35. Dc8-c5+ Ke7-d8 36. Dc5-d6+ Kd8-c8 37. Dd6xe6+ Kc8-b8 38. Lb5-c4 Da5-c7+ 39. e4-e5 Pf6-e4 40. f2-f4 Pe4-d2 41. De6xh6 Pd2xc4 42. Dh6-f8+ Kb8-a7 43. Df8xb4 Pc4-b6 44. e5-e6 Pb6-c8 45. Db4-d4+ Ka7-b8 46. Dd4-e5 Zwart gaf op.