De kracht van een groene poolwind

Boven de poolcirkel in Noorwegen verrijst het noordelijkste windpark ter wereld. Nuon is een van de eigenaren en wil er nog meer molens neerzetten. Tenzij de Nederlandse regering belasting gaat heffen op groene stroom.

Het doet een beetje surrealistisch aan. Na vijftien uur varen komt de veerboot uit Tromsø aan bij het dorp Havøysund, een van de noordelijkste dorpen in Noorwegen, op slechts een uur van de Noordkaap. Het landschap bestaat uit water en een ruige, rotsachtige kustlijn, met hier een daar wat mosbegroeing. Behalve achter Havøysund, daar toornen zestien windmolens hoog uit boven de daken van de kleurige huizen.

Het slaperige vissersdorpje is wakkergeschud. Maandenlang reden vrachtwagens hier af en aan. Als de 1.500 inwoners van Havøysund, gelegen op het eiland Havøygavlen, nu uit hun ramen kijken zien ze niet langer alleen een rotsig plateau, maar ook het daarop gemonteerde windpark, het grootste in Noorwegen.

De dorpsbewoners stonden aanvankelijk niet massaal te juichen toen het Nederlandse energieconcern Nuon, samen met het Noorse conglomeraat Norsk Hydro en windparkbedrijf Norsk Miljøkraft, hun plannen aankondigden. ,,De mensen hadden wat tijd nodig om aan het idee te wennen, veel bewoners gingen altijd wandelen op deze plek'', zegt burgemeester Ingalill Olsen. Zelf is zij enthousiast, ook omdat de plek toeristen kan gaan trekken. ,,We hopen dat toeristen die naar de Noordkaap gaan nu ook hier even stoppen.'' Er zijn plannen om een uitkijkpunt en restaurant te bouwen tussen de molens. ,,Daar zouden we dan bijvoorbeeld ook bruiloften kunnen houden'', vertelt de burgemeester.

De toeristen zouden een mooie bijkomstigheid voor de lokale bewoners kunnen zijn, maar Nuon en zijn partners besloten het park juist hier te bouwen omdat er erg veel wind staat. Gemiddeld windkracht zes. ,,Omdat het hier zoveel harder waait dan in Nederland levert het park veel meer vermogen op'', zegt Marjolein Quené, manager projectontwikkeling bij Nuons duurzame energie divisie. Nuon heeft een belang van 53 procent in het park dat 42 miljoen euro kost en een vermogen heeft van 40 megawatt, voldoende om 36.000 Nederlandse huishoudens een jaar lang van energie te voorzien.

Het Noorse windpark ligt net zover van Oslo als Sicilië van Amsterdam, maar de Nederlandse klant van Nuon is wel degelijk direct gebaat bij de molens. Nuon ontvangt namelijk de groencertificaten die de hier opgewekte stroom oplevert. Met deze certificaten, die bewijzen dat er groene stroom is opgewekt voor duizenden huishoudens, krijgt Nuon van de Nederlandse belastingdienst een ontheffing van de ecotax, de Regulerende Energie Belasting (REB). Hierdoor kan de duurzame stroom tegen vrijwel dezelfde prijs worden verkocht als gewone elektriciteit, terwijl de productiekosten veel hoger liggen. De ontheffing heeft voor een enorme groei gezorgd van het aantal duurzame klanten. Eén miljoen Nederlanders krijgen al groene stroom, 325.000 van hen via Nuon.

De REB-ontheffing dreigt echter op de helling te gaan. Het kabinet zal op Prinsjesdag in ieder geval een versobering aankondigen, en mogelijk zelfs de ontheffing volledig afschaffen als onderdeel van nieuwe bezuinigingen. Zo'n maatregel heeft grote gevolgen. Als straks de 6 cent ontheffing per kilowattuur moet worden betaald, zorgt dat voor een stijging van de stroomrekening van een huishouden (dat zo'n 3.000 kilowattuur per jaar gebruikt) van 180 miljoen euro. Een stijging die Nuon dan zal moeten doorberekenen waardoor veel klanten waarschijnlijk weer overstappen op grijze stroom.

Ook Nuon's inkomsten uit het park bij Havøysund worden getroffen. ,,Als de REB-ontheffing stopt zal dat miljoenen kosten'', zegt Frank Hoiting, Nuon's projectmanager van het park. Als er geen klanten zijn voor de duurdere duurzame stroom moet deze immers worden verkocht als grijze stroom. De onzekerheid maakt dat Nuon plannen voor verdere uitbreiding in Noorwegen voorlopig heeft stilgelegd.

De regering in Oslo wil juist dat er veel meer molens bijkomen om de afhankelijkheid van water – zo'n 98 procent van de elektriciteit hier wordt opgewekt met waterkracht – te verminderen. Bij de kustplaats Tromsø wil men een park bouwen met een vermogen van 200 megawatt en tientallen andere projecten staan in de steigers.

Rond het eiland Havøygavlen zullen in ieder geval niet nog meer parken verschijnen. ,,Dit was het enige stuk land dat in aanmerking kwam omdat het geen plaats is waar de rendieren graag komen'', vertelt burgemeester Olsen.