Status van huwelijk plots anders

Buitenlandse echtparen die sinds hun trouwdag in Nederland wonen, kunnen, als zij willen scheiden, voor een verrassing komen te staan. Zij kunnen zonder dat te weten voor de Nederlandse wet in gemeenschap van goederen getrouwd zijn, terwijl zij dat in hun vaderland niet waren.

Naar verwachting zullen vooral Turken en Marokkanen hierdoor getroffen worden.

Dit is een gevolg van een door Nederland geratificeerd verdrag dat van toepassing is op buitenlanders van gelijke nationaliteit die na 1 september 1992 getrouwd zijn en sindsdien in Nederland wonen. Tien jaar na de huwelijksdatum wordt hun financiële verhouding automatisch omgezet in een gemeenschap van goederen, tenzij zij bij de notaris huwelijkse voorwaarden hebben opgesteld.

In Nederland worden huwelijken in principe gesloten in algehele gemeenschap van goederen. Dit betekent dat de ene echtgenoot voor de helft eigenaar wordt van de bezittingen van de ander, en andersom. Willen de echtgenoten dit niet, dan kunnen zij bij de notaris huwelijkse voorwaarden laten vastleggen waarin zij bepalen dat hun bezittingen gescheiden blijven.

Het Turkse en Marokkaanse huwelijksgoederenrecht werkt omgekeerd. Daar worden huwelijken juist níét gesloten in gemeenschap van goederen, tenzij de echtgenoten hun bezittingen bij de notaris samenvoegen. Dit rechtstelsel geldt ook voor Turken en Marokkanen die in Nederland zijn getrouwd en hier wonen.

Sinds 1 september 1992 is in Nederland een verdrag van kracht dat hierin verandering brengt. Dit `Haags Huwelijksvermogensverdrag 1978' bepaalt dat echtgenoten die tien jaar in Nederland wonen niet langer onder het huwelijksgoederenrecht van hun vaderland vallen, maar onder het Nederlandse stelsel.

Prof.mr. Th.M. de Boer, hoogleraar internationaal privaatrecht en rechtsvergelijking aan de Universiteit van Amsterdam, vermoedt dat veel buitenlandse echtparen in Nederland niet bedacht zullen zijn op de verandering. ,,Destijds, toen het verdrag nog geratificeerd moest worden, is wel gesuggereerd dat de burgerlijke stand folders zou moeten uitdelen om alvast te waarschuwen. Maar voor zover ik weet, is het daar nooit van gekomen.'' Hij raadt echtparen die worden getroffen aan naar de notaris te gaan, om alsnog huwelijkse voorwaarden op te stellen. Of om vast te leggen dat zij kiezen voor het huwelijksgoederenrecht van hun vaderland. Want ook die keuze mogen ze maken.

Voor echtparen met een andere nationaliteit dan de Turkse of Marokkaanse heeft het verdrag waarschijnlijk minder gevolgen. In de eerste plaats verandert er niets voor buitenlanders uit landen waar het internationaal privaatrecht toch al bepaalt dat zij onder het huwelijksgoederenrecht van hun woonplaats vallen en niet, zoals in Turkije en Marokko, onder dat van hun vaderland. Dit geldt bijvoorbeeld voor Engelsen.

In de tweede plaats gaat het huwelijksgoederenrecht van de meeste landen toch al uit van een beperkte gemeenschap van goederen. Voor echtparen die na 1 september onder het Nederlandse huwelijksgoederenrecht vallen, zijn de gevolgen dan minder ingrijpend, zeker als zij vóór hun huwelijk weinig of geen vermogen bezaten.

Buitenlandse echtgenoten in Nederland die verschillende nationaliteiten bezitten, zullen nergens last van hebben. Voor hen was het Nederlandse huwelijksgoederenrecht al van kracht en dat blijft ook zo.