Roots

Veel sporten die in Nederland worden beoefend zijn geïmporteerd. Volgens sportsocioloog Maarten van Bottenburg hebben vier landen daarbij een grote rol gespeeld: Duitsland, Engeland, de Verenigde Staten en Japan. Onze oosterburen brachten de gymnastiek, sporten als voetbal en cricket zijn de Noordzee overgestoken, het Amerikaanse honkbal en volleybal werden vooral na de Tweede Wereldoorlog populair en vechtsporten als judo en karate hebben een Aziatische geschiedenis.

Een sportencyclopedie uit 1988 is het niet eens met de Amerikaanse roots van honkbal: `Hoewel de Amerikanen blijven volhouden dat hun nationale sport, baseball, in 1839 werd bedacht door Abner Doubleday, staat het vast dat dit spel zijn oorsprong heeft in het oude Engelse rounders. Wel is het zo dat de Amerikaanse Alexander Cartwright in 1845 de eerste baseballregels heeft opgesteld en dat op 19 juni 1845 de eerste baseballpartij werd gespeeld in Hoboken, New Yersey.'

Ondanks deze langere geschiedenis dan verwacht, heeft Van Bottenburg gelijk als hij stelt dat honkbal `as we know it' via de VS in Nederland is gekomen. Voetbal bijvoorbeeld bestond al in het oude China en Griekenland, maar toch is deze sport zoals de wereld het nu speelt een Engelse uitvinding.

De honkballers maken zich niet druk over die afkomst, wist ook de Sportencyclopedie uit 1950. `Voor de sportbeoefenaar is honkbal de ideale zomersport. Het beoefenen van honkbal kweekt alle deugden, die een jonge man in zijn leven van nut kunnen zijn.' Snelheid, intelligentie, timing, bluf, wendbaarheid ofwel alles wat een jonge man in de bloei van zijn leven nodig heeft. Zolang het maar niet werd gespeeld om er geld mee te verdienen, want zo dachten we in Nederland zo'n halve eeuw geleden.

Sport is goed voor lichaam en ziel en dient niet om geld mee te verdienen. Het verbaast niemand dat de Amerikanen daar anders over dachten: in 1864 was A. J. Reach de eerste honkballer die betaald werd. Zoals het amateurisme in Nederland veel zegt over onze toenmalige samenleving, geldt dat ook voor baseball in Amerika. Geld verdienen en – ook typerend voor die tijd – een sport die tot 1947 geen zwarte beroepsspelers kende. De Amerikaanse apartheid heerste overal.

In 1912 was het officiële moment dat honkbal wortel schoot in Nederlandse grond: in dat jaar werd de Nederlandse Honkbal Bond opgericht, die tegenwoordig de Koninklijke Nederlandse Baseball en Softbal Bond heet. Het zwaartepunt van het mondiale baseball zal toch wel de Verenigde Staten blijven. En de Britten rest weinig anders dan te meesmuilen dat zij eigenlijk op het idee zijn gekomen om een bal een dreun te geven met een stok, maar net als bij veel andere sporten uit hun eigen land hebben zij er niet veel meer te vertellen.

jurryt@xs4all.nl